Het geruisloze vaarwel van Martin Verkerk en Sjeng Schalken

Nadat de tenniscarrière van Richard Krajicek aan het eind van de vorige eeuw noodgedwongen strandde leek het Nederlandse tennis in een impasse te geraken. Martin Verkerk en Sjeng Schalken schopten het met knap tennis echter tot de subtop van het mondiale tennis.

Toen Richard Krajicek vanwege een onwillig lichaam zijn zo succesvolle tenniscarrière afsloot, stonden er gelukkig voor het Nederlandse tennis, twee laatbloeiers op: Martin Verkerk en Sjeng Schalken. De twee verschillen als dag en nacht wat betreft speelstijl en karakter. De een wordt vaak gemakzucht en arrogantie verweten, de ander is rustig en perfectionistisch. Toch zijn er ook parallellen. Beiden kregen door vervelende blessures niet het afscheid van de tennissport dat zij verdienden, alhoewel de carrière van Martin Verkerk op papier nog levende is.

Sjeng Schalken

Het talent van de Limburger Sjeng Schalken openbaart zich in 1994 voor het eerst op hoog niveau. Schalken wint het juniorentoernooi op de US Open en besluit prof te worden. Zijn tenniscarrière noemt hij later een vlucht. ‘Een vlucht naar de wereld van gebakken lucht. Het tennis gaf me de kans om te ontsnappen aan mijn lastige gezinssituatie.’ Liefst twee gezinsleden van de Schalken lijden aan erg hinderlijke ziektes.

In 1995 wint Schalken het ATP toernooi van Valencia. Een paar maanden later, in 1996, schrijft hij het toernooi van Jakarta op zijn naam. Een aardig detail is dat de Nederlander daar zijn beker vergeet mee te nemen.

Toch duurt het nog jaren voordat Schalken op de echt grote podia zijn talenten etaleert. Naar eigen zeggen ontbreekt het hem aan echt talent. Schalken omschrijft zichzelf als een werktennisser. De relatief lange Schalken (1.93) beschikt inderdaad niet over een harde service, maar doet zichzelf tekort met deze typering. Andre Agassi verbaast zich na een confrontatie met ‘De Muur’ dat Schalken nog geen plekje bij de top twintig van de wereldranglijst bezit. ‘Ik ken niemand die de ballen zo zuiver weet te raken,’ zegt Agassi, die zelf ook bekend stond om het feit dat hij de meeste ballen keurig in het midden van zijn racket wist te toucheren.

Omdat hij speelt zonder echte wapens werkt Schalken hard aan zijn eigen (stijlvolle) speelstijl. Zijn arbeidsethos betaald zich in 2002 eindelijk uit. De bescheiden Limburger bereikt de vierde ronde van Wimbledon, waarmee hij afrekent met een ‘derde ronde complex’. Jaren achtereen strand hij in de derde ronde van de Grand Slams, maar in 2002 lukt het hem om tot de laatste zestien door te dringen.

Schalken strandt uiteindelijk in de kwartfinale van het Engelse grastoernooi, nadat hij in een bloedstollende vijfsetter het hoofd moet buigen voor de latere winnaar: de Australische gifkikker Leyton Hewitt. In 2003 en 2004 haalt hij wederom de laatste acht van het meest authentieke en prestigieuze tennistoernooi van de wereld.

Enkele maanden na zijn doorbraak op Wimbledon stunt Schalken op de US Open. Met zijn vlakke, zuivere slagen en uitstekende tactieken schaakt Schalken de ene na de andere opponent van de baan. Levende legende Pete Sampras maakt in de halve finale een einde aan de zegetocht van Schalken.

In het voorjaar van 2003 is Schalken op een gegeven moment slechts een zege verwijderd van de toptien van de wereld. Hij verliest echter een mathematisch gezien cruciale eerste ronde partij op gravel, zijn minst favoriete ondergrond, waardoor de elfde plaats op de ATP zijn hoogste notering ooit blijft.

Enkele weken later, in 2003, begint het ongelooflijke avontuur van ‘nobody’ Martink Verkerk op Roland Garros.

Martin Verkerk

Martin Verkerk is alles wat Sjeng Schalken niet is. De boomlange Nederlander beschikt over veel talent, maar het ontbeert de Alphenaar lang aan mentaliteit. De lakse Verkerk wordt in het begin van zijn carrière financieel ondersteund door zijn vader, waardoor de vechtlust om de tennistop te bereiken ontbreekt.

Richard Krajicek verbaast zich eind jaren negentig over het anti-trainingsbeest dat Verkerk is. ‘Ik vond het mooi om in eigen land te trainen met veelbelovend talent. Martin Verkerk was absoluut iemand die de ballen erg goed en hard kon raken. Maar aan trainen had hij een broertje dood,’ schrijft De Kraai in zijn autobiografie Harde Ballen. ‘Waar andere talenten dolgraag en bloedfanatiek met mij trainde en nooit het initiatief namen om een training met mij te beëindigen, kon Martin doodleuk stoppen met de woorden ‘het is wel weer genoeg geweest voor vandaag’.’

De woorden van Krajicek tekenen de persoonlijkheid van Verkerk. Waar Sjeng Schalken een introverte, hard werkende strateeg blijkt te zijn, zo onverschillig gedraagt feestbeest Verkerk zich. In 2001 komt hij echter tot inkeer als zijn samenwerking met Nick Carr begint. De Australische coach krijgt Verkerk op het juiste spoor. Als de locomotief eenmaal loopt lijkt hij niet te stoppen: in 2003 wint het servicekanon het indoortoernooi van Milaan en mag hij na een mooi gravelseizoen aantreden op het Franse gemalen baksteen van Parijs.

Verkerk speelt in Parijs een toernooi als een jongensboek. Alle superlatieven ontbreken voor de imponerende wijze waarmee Verkerk zich door het toernooi kogelt. De manier waarop hij in de tweede ronde opstaat uit het graf tegen gravelspecialist Luis Horna is de opmaat voor een legendarische prestatie.

Verkerk staat in die tweede ronde tegen Horna 1-2 in sets achter en heeft drie matchpoint tegen op eigen service. Met een paar fabuleuze opslagen werkt hij de deze echter weg en klopt Horna alsnog. Na zijn zege is Verkerk nauwelijks af te stoppen. Verkerks mokerslagen zijn vervolgens te veel voor grote namen als Moya en Coria; ‘Le Roi’ Verkerk wordt met zijn extravagante vreugde uitspattingen de held van de Fransen en slaat zich naar de finale van Roland Garros. In Nederland barst het oranjegevoel los, dat normaal alleen zichtbaar is bij successen van het Nederlands voetbalelftal.

In de finale eindigt het sprookjesverhaal van Martin Verkerk. De Spanjaard Juan-Carlos Ferrero is de betere, Verkerk heeft zijn momentum verloren. De vreugde en euforie is er niet minder om. Verkerk is vanuit het niets runner-up bij een Grand Slam toernooi en de in no time razend populair geworden tennisser wordt gehuldigd in eigen land alsof hij Olympisch goud gewonnen heeft.

Het succes verandert zijn leven. Het duurt een jaar voordat Verkerk zijn tenniscarrière echt kan voortzetten. De hype rondom zijn persoon en zijn nieuwe status met bijbehorend verwachtingspatroon werken verlammend.
Als Hewitt hem in de derde ronde van Roland Garros 2004 in een overigens prachtige partij uit het toernooi knikkert is Verkerk opgelucht. Een loden last is van zijn schouders gevallen. Verkerk kan verder en gaat verder. Hij draait een voor zijn doen heel aardig grasseizoen en wint in eigen land het toernooi van Amersfoort.

De gewonnen finale blijk echter niet een nieuw begin, maar het begin van een slepend einde. Het boek Verkerk kan dan eigenlijk dicht, want een zware schouderblessure (die hij oploopt in de gewonnen finale tegen Gonzales) houdt hem twee jaar uit competitie. Helemaal stil blijft het niet rondom zijn soms pedante persoontje.

Steeds als Verkerk dicht bij een rentree lijkt gaat het weer mis. De tegenslagen in zijn tennisleven leiden tot opgekropte frustraties. Die reageert Verkerk af in het uitgaansleven (‘wat moest ik anders’) en op zijn mobiele telefoon (‘ik heb er heel wat in de Rijn gesodemietert’).

Uit het ogenschijnlijke niets keert hij in 2007 nog eenmaal terug. In Rotterdam geeft toernooidirecteur Krajicek hem een wildcard, maar met een ietwat te corpulent lichaam strandt Verkerk in ronde één. Toch is er na afloop van zijn partij tegen een Zuid-Afrikaanse lucky loser de hoop dat tennis minnend Nederland weer kan gaan genieten van zijn knoert harde service en een loep zuivere backhands.

Verkerk gokt dan verkeerd. Hij zet alle acht ‘gratis’ wildcards, die hij heeft vanwege zijn beschermde status, in tijdens het gravel seizoen. Verkerk is echter niet tijdig op niveau en weet in acht ATP toernooien geen set te winnen.

Op de plaats waar zijn carrière vier jaar eerder echt begon, Roland Garros, komt het vermoedelijke slothoofdstuk van zijn carrière. Ondanks een mooie loting wordt een moegestreden Verkerk door een onbeduidende Italiaanse middenmoter in drie sets weggetikt. ‘Ik kan de ballen beter met mijn lid spelen,’ schreeuwt hij tijdens de partij op een bijbaan.

Verkerk zal zich via anonieme future en challenger toernooien terug moeten knokken naar de glamour wereld van de ATP. Met zijn verwende mentaliteit deed de hardhitter daar eerder bijna tien jaar over. Het lijkt onwaarschijnlijk dat Verkerk het gevecht überhaupt aangaat. De drive lijkt te ontbreken, bovendien laten insiders weten dat de beslissing om te stoppen al genomen is. Berustend in zijn lot als voormalig tennisster verdiend hij momenteel wat geld in het Amerikaanse teamtennis. Dit circuit schijnt vooral entertainment te moeten bieden (veel oude helden van weleer slaan er nog wel eens een balletje) en weinig te maken hebben met topsport.

Zo dreigt de carrière van Verkerk dus als een nachtkaars uit te gaan. Die van Sjeng Schalken is inmiddels als voorbij. Op Wimbledon 2004 biedt hij nog aardig partij aan Andy Roddick in de kwartfinale, maar het blijkt zijn laatste optreden op het allerhoogste podium. Na Wimbledon blijkt zijn lichaam op. De sympathieke Schalken verliest het van zijn lichaam en neemt uiteindelijk pas in 2007 officieel afscheid van het profcircuit. Met liefst negen ATP titels op zak, dat wel.

De mannen die in het gapende gat dat Richard Krajicek sprongen zijn helaas voltooid verleden tijd. Een geruisloos en gedwongen afscheid van het toptennis betekent een aderlating voor het Nederlandse tennis. Want welke Nederlandse spelers kunnen de stilte doorbreken? © 2007 - 2009 Remkock, gepubliceerd in Balsport (Sport) op 19-07-2007, laatst gewijzigd op 19-07-2007. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Remkock is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Het Nederlandse tennis: Het Nederlandse tennis zit in een dip; we wachten al jaren op de opvolger van Richard Krajicek. Zal de nieuwe generatie in staat zijn om een grandslamtoernooi te winnen?
• [Engels] Werkstuk: How did Wimbledon exist: Werkstuk voor Engels met de titel: How did Wimbledon exist. Bevat informatie over Wimbledon, prijzen, geschiedenis en diverse spelers welke hebben gespeeld op Wimb…
• Dynamic Tennis (v/h Dutch Tennis): Dynamic Tennis voor iedereen, man of vrouw, jong of oud, kortom voor iedereen. De inspanning en ontspanning verbonden aan het spelen van Dynamic Tennis zijn zelf te doseren…
• Recensie: Anita Verkerk – Als een zandkorrel in de wind: Wat doe je als de man van je dromen naar Amerika gaat en je vraagt om mee te gaan? En wat doe je als je deze vraag krijgt, op het moment dat je moeder…
• Namen sporten Nederlands-Engels-Frans: Iedereen die betrokken is bij het domein van lichamelijke opvoeding en sport zal baat hebben bij deze lijst met de namen van de voornaamste sporten en hun vertaling in…