InfoNu.nl > Sport > Denksport > Schaken en een strategie ontwikkelen

Schaken en een strategie ontwikkelen

Schaken en een strategie ontwikkelen Het schaakspel biedt zoveel mogelijkheden, dat het onwaarschijnlijk is dat partijen exact hetzelfde zullen verlopen. De meeste mensen hebben leren schaken via een cursus, een club, of men leert het van vrienden en kennissen. Vaak kennen mensen de loop van de stukken en de spelregels, daarna moet je gaan nadenken hoe je een partij kunt winnen. Het blijkt dat een sterke schaker speelt met een plan of een strategie.

Schaken en de spelregels

Wanneer men net schaken heeft geleerd is het logisch dat de partijtjes die worden gespeeld niet echt van een hoog niveau zijn. De loop van de stukken is bekend, de stukken worden in het spel gebracht en geruild of geslagen (vaak door het gebruik van incidentele trucjes). Op een gegeven moment wordt een partij verloren, gewonnen, of remise. Maar kan men dan ook echt schaken? Een sterke schaker ziet waar de partij om draait, en kan daarom de kansen inschatten om een partij winnend af te sluiten.

Waar draait een schaakpartij dan om? het eerste antwoord op deze vraag is natuurlijk: De koning van de tegenpartij schaakmat te zetten, en tegelijkertijd voorkomen dat je zelf schaakmat wordt gezet. Om dit te kunnen uitvoeren, moet je schaken met een plan of strategie. Een plan heeft als hoofddoel om sterk te staan. Sterk staan geldt voor zowel verdedigen als aanvallen, en het betekent dat de kansen om een partij te winnen groter wordt. Aan de andere kant zal je tegenstander ook een strategie (een plan) hebben.

Een bepaalde strategie kan natuurlijk veranderen tijdens een partij. Je tegenstander reageert op de gedane zetten, en afhankelijk daarvan moet je concluderen of een strategie werkzaam is of niet. Je zult merken dat wanneer je met een plan gaat schaken, je een veel sterkere schaker wordt.

Sterk staan

Magnus Carlsen,<BR>
's werelds sterkste schaker van dit moment / Bron: Santbanta wallpaperMagnus Carlsen,
's werelds sterkste schaker van dit moment / Bron: Santbanta wallpaper
Wat is sterk staan precies? De meningen daarover zullen natuurlijk verschillen (afhankelijk van de sterkte van een speler), maar een aantal vuistregels gaat altijd op. Wanneer men alle stukken van de tegenstander van het bord slaat, is het duidelijk dat men gaat winnen.
  • ...om een vijandelijke koning schaakmat te krijgen is het vaak niet nodig om alles maar lukraak te slaan, je moet weten dat 'alle vijandelijke stukken veroveren' niet nodig is.
  • ...een goede aanval of verdediging heeft vaak te maken met genoeg stukken bij elkaar in de buurt, of genoeg samenwerkende stukken.

de opening
Om te beginnen moet je kennis hebben van de opening. Het schaakspel kent een groot aantal vaste openingen. Door diepgaande analyses weet men welk voordeel deze openingen voor wit of voor zwart zullen opleveren. In de opening is het van belang om:
  • het centrum (de velden e4, e5, d4, en d5) in handen te krijgen
  • stukken te ontwikkelen

Dit laatste betekent dat je je paarden en lopers in het spel brengt, zodat ze op een effectieve wijze gebruikt kunnen worden. Je zet ze bijvoorbeeld op een plaats waar ze de pionnen in het centrum dekken, of op een plaats waar ze veel vrijheid hebben om zich te kunnen bewegen.
Het is van belang dat je genoeg openingen kent. Wanneer je ze moeiteloos kunt spelen, zorg je ervoor dat je niet in de opening al verloren komt te staan, leer ze uit je hoofd.

rokade
Rokade biedt twee voordelige aspecten om sterker te staan. Ten eerste brengt je je eigen koning in een veilige positie aan de flank van het bord achter een rij pionnen. Daarnaast brengt je je eigen toren in het spel, want de positie van de toren verschuift van de flank naar het midden. Je kunt de toren gebruiken om pionnen in het centrum te dekken, of een aanval op te zetten tegen de vijandelijke stelling.

Je kunt zelf beslissen wanneer en aan welke kant je een rokade wilt toepassen, het is verstandig om op tijd te rokeren. Je moet ook zien dat een hele snelle rokade de als gevolg kan hebben dat je tegenstander al zijn stukken naar de flank gaat verplaatsen, waar je koning staat. Zorg er dus voor dat de koning altijd voldoende verdedigd wordt door andere stukken. Dit kun je doen door een paard in de buurt te houden, of een loper (via een fianchetto) voor de koning te zetten.

torens
De toren is een relatief sterk stuk. Vooral in het midden- en eindspel wordt de toren belangrijk. Een goede manier om de toren te gebruiken in de aanvangsfase van de partij, is door hem pionnen te laten dekken die belangrijk zijn. Dit kunnen bijvoorbeeld pionnen in het centrum zijn, of vrijpionnen.

Daarnaast zijn torens erg sterk, wanneer ze op open lijnen worden geplaatst. Hiermee kan een aanval op de vijandelijke stelling worden ondersteund. Bovendien dreigt een toren die op een open lijn staat, te worden verplaatst naar de 7e rij (voor wit) of de 2e rij (voor zwart) van de tegenstander. Een toren op de 7e rij is een ernstige bedreiging voor de vijandelijk stelling.

vrijpionnen
Wanneer je een pion hebt op een lijn waar tegenstander geen pion(nen) heeft, bent je in het bezit van een vrijpion. Vrijpionnen hebben de mogelijkheid in zich om te promoveren, en daarmee groot voordeel te halen. Daarom moet je je in je strategie vrijpionnen altijd een belangrijke plaats geven. Zorg ervoor dat ze gedekt zijn, en doorgeschoven worden zodat ze gevaar opleveren.

zoek zwakke plekken bij de tegenstander
Pas je strategie aan aan de toestand, die op dat moment op het bord heerst. Het kan zijn dat je tegenstander zijn eigen koning op een onveilige positie (slecht verdedigd) heeft staan. In dat geval kunt je gaan nadenken over een plan om een aanval op de vijandelijke koning op te zetten. Zorgt u ervoor dat je dit met meerdere stukken ten uitvoer brengt. Dit is meestal het beste, want een strategie is een lange termijn planning. De stukken moeten elkaar helpen en/of dekken.

Andere zwakke plekken kunnen zijn:
  • slecht verdedigde pionnen/stukken
  • open lijnen (plaats daar je toren)
  • open diagonalen (plaats daar je loper)

offeren
Denk goed na voordat je iets wilt slaan, soms is het helemaal niet nodig. Daarnaast is het offer een zeer fraaie methode om de tegenstander te verzwakken. Een offer is een zet waarbij je de tegenstander de mogelijkheid geeft om dit stuk te slaan (het levert hem/haar stuk-voordeel op). Je voert deze zet echter uit, om daarna sterker te staan dan je tegenstander. De beste offers zij die waarbij de tegenstander gedwongen is te slaan, omdat hij anders helemaal in de penarie komt.
Op internet zijn er genoeg voorbeelden te vinden van partijen waarin geofferd wordt; bekijk deze eens, en je leert er weer een hoop bij over plannen en strategieën.

Succes!
© 2009 - 2017 Tronic, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Raindropchess: schaken met ruimte voor toevalRaindropchess: schaken met ruimte voor toevalSchaakstukken die als regendruppels op het bord terechtkomen. Op zelfgekozen velden, maar wel volgens de spelregels van…
Leren schaken tegen de computerLeren schaken tegen de computerLeren schaken is niet het makkelijkste dat je ooit gedaan zal hebben en zonder tegenstander wordt het nog veel moeilijke…
Schaakregels, wat mogen de stukken?Schaakregels, wat mogen de stukken?Wie wil leren schaken, zal eerst moeten leren hoe de verschillende schaakstukken verzet mogen worden. Gelukkig is dat bi…
Schaken: de drie gouden regels van de openingSchaken: de drie gouden regels van de openingDat veel schakers hun partij met e2-e4, d2-d4 of een paardzet als Pg1-Pf3 beginnen, weten de meeste beginnende schakers…
Het noteren bij schakenHet noteren bij schakenHet noteren van een schaakpartij is vaak verplicht en nog handig ook nog. Maar hoe schrijf je nou een schaakwedstrijd op…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Tronic
  • Jeugdschaak, Berry Withuis
  • De Koning, JH Donner
  • Schachtaktik, Jahrbuch, 2015
  • Afbeelding bron 1: Santbanta wallpaper

Reageer op het artikel "Schaken en een strategie ontwikkelen"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Infoteur: Tronic
Laatste update: 23-03-2017
Gepubliceerd: 23-11-2009
Rubriek: Sport
Subrubriek: Denksport
Bronnen en referenties: 5
Schrijf mee!