Frank Vandenbroucke: hoe VDB een begrip werd

Frank Vandenbroucke is een van de meest controversiële wielrenners van het internationale wielrennen. Als jonge profrenner boordevol talent maakte hij een zwierige intrede in het peloton. Na zijn overwinning in Luik-Bastenaken-Luik van 1999 werden zijn carrière en privé-leven gekenmerkt door weinige ups en vele downs. Maar ook al heeft hij al jaren geen grote koers meer gewonnen, toch blijft zijn charismatische persoonlijkheid de wielerliefhebbers aanspreken. Frank Vandenbroucke werd in 1974 geboren in het Belgische Moeskroen. Vandenbroucke deed al op jonge leeftijd aan sport. Zo werd hij onder meer Belgisch kampioen in de athletiek. In de jeugdcategorieën van het wielrennen won hij het Belgisch kampioenschap zowel bij de nieuwelingen als bij de junioren. Bij de junioren haalde hij ook de bronzen medaille op het wereldkampioenschap in Athene.

Bimbo d' Oro

Als 19-jarige maakte Vandenbroucke de overstap naar het profwielrennen, meer bepaald bij de Lotto-ploeg van zijn oom Jean-Luc Vandenbroucke. De renner schudde in de Ronde van de Middellandse Zee (1994) meteen het peloton wakker door met veel brio de rit op de lastige Mont Faron te winnen. De neo-prof maakte grote indruk: hij zat als gegoten op zijn fiets, reed met veel présence door het peloton en ontwikkelde enorm veel kracht voor een renner van zijn leeftijd.

De ambitie van de renner was mateloos en hij hapte dan ook toe toen Mapei, op dat moment de sterkste ploeg van de wereld, hem een contractvoorstel deed. De amper 20-jarige renner behaalde heelwat successen bij de Italiaanse ploeg, waar zijn ploegmaats hem inmiddels de bijnaam "Bimbo d'Oro" (de Gouden Baby) hadden gegeven. Maar in de Mapei-ploeg waren er meerdere kopmannen en daar kon de jonge lefgozer zich niet mee verzoenen. Hij wilde een ploeg waarin hij de enige kopman zou zijn en alle renners in zijn dienst zouden rijden. De Franse ploeg Cofidis willigde zijn wensen in.

Luik-Bastenaken-Luik 1999

Vandenbroucke verzamelde vrienden rond zich om bij zijn nieuwe ploeg te komen rijden en begon overweldigend aan het seizoen 1999. Voordat de klassiekers eraan kwamen had hij al een vijftal koersen gewonnen en hij bulkte dan ook van het zelfvertrouwen. Dat kwam tot uiting in zijn flamboyante stijl: hij verfde zijn haar eerst rood, dan wit, en besteedde aandacht aan elk detail van zijn outfit en zijn fiets. Intussen was er sprake van een rivaliteit met de toenmalige nummer 1 van de wereld Michele Bartoli, die in de E3-prijs van Harelbeke zijn eigen kansen had opgeofferd om Vandenbroucke in het verlies te rijden. Vandenbroucke stak het incident in zijn mouw en beloofde weerwraak.

Na een tweede plaats in de Ronde van Vlaanderen was Vandenbroucke gebrand om te scoren in Luik-Bastenaken-Luik. Twee dagen voor de start in Luik verklaarde hij doodleuk dat hij zou winnen en dat hij iedereen zou losrijden op Saint-Nicolas. De dag van de wedstrijd ontspon er zich een onvergetelijke strijd met Bartoli op de steile helling van La Redoute, waar Vandenbroucke van zijn tegenstander wegspurtte. De toon was gezet en Vandenbroucke liet zich inlopen om zijn voorspelling van Saint-Nicolas te kunnen uitvoeren. Na een splijtende demarrage stormde hij solo naar de meet. De pers kwam superlatieven tekort om de overwinning te beschrijven. Vandenbroucke was VDB geworden, "Veruit De Beste".

Avila

Intussen waren er verdachtmakingen gerezen rond dopinggebruik. VDB gaf een persconferentie waarop hij alles ontkende, werd depressief en verdween daarna enkele maanden uit de belangstelling. In het najaar stoomde hij zich opnieuw klaar om te schitteren in de Ronde van Spanje en het wereldkampioenschap. In die Ronde van Spanje werd VDB verliefd op een Italiaans fotomodel en beloofde haar de bloemen van de ritzege. Vandenbroucke hield woord en won in de laatste week van de Vuelta twee ritten.

De manier waarop hij de rit naar Avila won was fenomenaal. Vandenbroucke, met witgeverfd haar en een flashy zonnebril, had op weg naar de meet op alle beklimmingen gedomineerd. Op de laatste helling van de dag demarreerde hij met een zelden geziene explosiviteit en vernederde zijn tegenstanders. Het maakte hem twee weken later tot topfavoriet voor het wereldkampioenschap. Door een valpartij brak hij echter zijn beide polsen en werd hij pas zevende. De ontgoocheling van het gemiste wereldkampioenschap was het begin van een jarenlange periode van onstabiliteit.

De eeuwige comeback

Vandenbroucke had een onstabiel privé-leven en was verslaafd geraakt aan drugs. Hij kampte regelmatig met depressies en zocht heil bij een psycholoog. In 2002, toen hij alles weer op orde leek te hebben, vond de politie doping en drugs in zijn huis. Een lange gerechtelijke procedure begon en Vandenbroucke kreeg een dopingschorsing van zes maanden. Na zijn schorsing begon hij veelbelovend aan het seizoen 2003. De supporters kalkten op de hellingen van de Ronde van Vlaanderen de woorden: "VDB is God, God is terug". Ei zo na maakte VDB die woorden waar in de Ronde van Vlaanderen, waar hij strandde op de tweede plek. Dit werd voorlopig de laatste echte glansprestatie van een uitzonderlijk talent.

Sindsdien beloofde hij elk jaar een comeback maar door huwelijksperikelen, knieproblemen en de aanslepende rechtszaak lukte hij daar nooit in. Depressies brachtten hem tot zelfmoordpogingen in 2004 en 2007. Na die laatste zelfmoordpoging kwam er een einde aan zijn huwelijk. VDB schreef een biografie met de veelzeggende titel: "Ik ben God niet" en lanceerde een nieuwe poging tot comeback bij de ploeg van zijn boezemvriend Nico Mattan. Naar eigen zeggen is het zijn laatste poging. Tijdens de eerste koersen van 2009 bleek dat zijn enorme populariteit nog steeds intact is. Die populariteit maakt samen met zijn unieke stijl deel uit van de enigmatische, charismatische wielerfiguur die Frank Vandenbroucke nog steeds is.

Andere belangrijke overwinningen:

• Parijs-Brussel (1995)
• Grand Prix Cholet Pays de Loire (1995)
• Ronde van de Middellandse Zee (1996)
• Ronde van Oostenrijk (1996)
• Tropheo Laigueglia (1996)
• Grand Prix Plouay (1996)
• Grote Scheldeprijs (1996)
• Trofeo Matteotti (1997)
• Ronde van Luxemburg (1997)
• Paris-Nice (1998)
• Gent-Wevelgem (1998)
• Ronde van het Waalse Gewest (1998)
• Ronde van Galicië (1998)
• Grand Prix de la Marseillaise (1999)
• Omloop Het Volk (1999)
• Puntenklassement Ronde van Spanje (1999)
• Zilveren medaille Belgisch kampioenschap wegrit (2000)
• Bronzen medaille Belgisch kampioenschap tijdrit (2005)

Frank Vandenbroucke stierf op 12 oktober 2009 in Senegal. Hij is 34 jaar geworden.