InfoNu.nl > Sport > Geschiedenis > Elfstedentocht van Reinier Paping - Hel van 1963

Elfstedentocht van Reinier Paping - Hel van 1963

Elfstedentocht van Reinier Paping - Hel van 1963 Reinier Paping won de barre Elfstedentocht van 1963. De tocht wordt 'De Hel van 1963' genoemd en Paping 'De Held van ’63.' Hij werd geen miljonair door zijn zege; er was in die tijd nog geen sprake van dat je geld kon verdienen door een Elfstedentocht te winnen. De kopgroep bestond uit het trio Jeen van den Berg, Jan Uitham en Reinier Paping. Vijftig jaar na dato vierden ze een reünie in Hindeloopen en haalden herinneringen op. Er bestaan verschillende indrukwekkende bewegende beelden van die schaatstocht waar documentairemakers blij mee zijn. Smartphones en YouTube bestonden nog niet. De Elfstedentocht werd verfilmd tot een rolprent met de titel 'De Hel van '63'.

De Finish van 1963

De Elfstedentocht van 1963


Siberië in Friesland

In 1963 was Friesland het Siberië van Nederland. Het sneeuwde, het vroor en de Friese vlag stond strak in de wind. Op 18 januari van dat jaar werd de Elfstedentocht gereden en het werd een gedenkwaardige tocht. Reinier Paping uit Ommen was toen 31 jaar en hij won die Elfstedentocht, die als De Hel van ’63 de geschiedenis in ging.

Jan Uitham en Jeen van den Berg
Paping was sterk en stak goed in zijn vel. Voorafgaand aan de start dacht hij dat hij wel bij de eerste tien zou kunnen eindigen. Favorieten waren Jan Uitham en Jeen van den Berg, ook sterke mannen in de kracht van hun leven. Het werd een onmenselijk zware tocht, waarbij Paping als eerste over de finish ging, Uitham als tweede en Van den Berg als derde over de streep kwam.

Bron: Vereniging Friesche ElfstedentochtBron: Vereniging Friesche Elfstedentocht

Elfstedenkruisje en wandbord

Paping ontving zijn elfstedenkruisje en won daarnaast een wandbord beschilderd met zijn naam. Het was een cadeau van het Elfstedenbestuur. Ook kreeg hij een ets waarop hij zelf als winnaar te zien is. Het is een kunstwerk van Cees Bantzinger (1914 – 1985). Dat kreeg hij cadeau van de toenmalig Commissaris van de Koningin van Friesland en schaatsfanaat, Henri Linthorst Homan.

Brinta
Wat de winnaar verder aan de tocht overhield waren twee jaarkaarten voor de Deventer ijsbaan en een zilveren sigarettendoos, terwijl Paping niet eens rookte. Later kreeg hij nog 500 gulden vanwege zijn reclame voor de ontbijtgranen van Brinta.

Reinier Paping

Reinier Paping is het zevende kind uit een rij van negen. Hij maakte een tijd lang deel uit van de kernploeg en trainde toen regelmatig in Noorwegen. Vijftig jaar later is hij in het ene na het andere televisie-programma te zien, dat de tocht van vijftig jaar eerder gedenkt met documentaires en interviews. Paping is in 2013 met zijn 82 jaar nog gezond en heeft een goed geheugen. Vooral die dag van de Elfstedentocht weet hij nog tot in de details. Inmiddels heeft hij twee nieuwe heupen: zijn eigen waren versleten. Sinds 1989 kan hij daarom niet meer schaatsen en dat vindt hij jammer.

Frankrijk en Terschelling

Paping werd overal waar hij kwam door generatiegenoten en ouderen herkend. Of het nu in Frankrijk op de camping of op zijn vakantie-eiland Terschelling was. Heel Terschelling wist wie hij was. Het heeft de kampioen nooit echt gehinderd.

Weddenschap
Zijn vrouw Joke heeft het wel eens gestoord dat het hun privé-leven binnendrong. Mensen sloten soms weddenschappen af of hij het nu wel of niet was.

Sportzaak met journalisten

Paping had in Zwolle een sportzaak. Bij elk vorstje werd hij daar opgezocht door journalisten en sportliefhebbers. De schaatser vond het best. Hij was een bekende Nederlander geworden en dat was de beste reclame voor zijn zaak. Verder is hij er financieel niet veel beter van geworden. Van sponsorcontracten had in die tijd bijna niemand nog gehoord en een zaakwaarnemer had hij ook niet.

Miljonair
Als Paping de Elsfstedentocht dertig jaar later had gewonnen, dan was hij waarschijnlijk miljonair geweest. Latere winnaars en zelfs de nummer twee, werden wel miljonair: Evert van Benthem, Henk Angenent en Erik Hulzebosch.

Vier broers Paping

Vijf dagen voor de Elfstedentocht was Paping nog ziek van het ijs gestapt. Hij kroop meteen onder de wol. ’s Avonds knapte hij weer op en vijf dagen later stond hij als winnaar in Leeuwarden. Drie broers van Reinier schaatsten die dag ook mee: Richard, Bonne en Hans reden de toertocht.

Studentenhaver en chocola
De schaatsers waren tijdens de tocht op zichzelf aangewezen. Begeleiding was er niet en Paping at bijna niets. Hij reed op studentenhaver en chocola. Al bij Bolsward lag Paping op kop en dat bleef hij honderd kilometer lang. Jan Uitham haalde hem nog een keer in, maar zette niet door. Uitham dacht dat hij zijn concurrent verderop in de tocht nog wel een keer tegen zou komen. Hij liet zich afzakken naar nummer drie, Jeen van den Berg.

Werk-ijs en schaatstechniek

Het ijs van 1963 was geen glij-ijs; het was werk-ijs. Dat kwam Paping goed van pas, want hij had lang niet zo’n goede techniek als Jeen van den Berg. De nummer drie was niet alleen een goed schaatser, maar had ook subliem wedstrijdinzicht. Als het goed ijs was geweest, had Jeen van den Berg gewonnen, vermoedt Paping.

Hel van '63

Het stuk voorbij Franeker werd de Hel van het Noorden genoemd. Paping wilde even van het ijs en hij vroeg aan een man die naast het ijs stond of hij zijn jas mocht lenen. Deze man legde daarop spontaan zijn lange leren jas op de sneeuw en Paping kon een momentje gaan liggen met de benen in de lucht. Hij kon zijn benen los schudden en ging daarna weer op de schaats.

Finish in Leeuwarden

Joke Paping, de vrouw van Reinier, kon met moeite de finish in Leeuwarden bereiken om haar man op te vangen. Ze moest langs vele politieposten en niet iedereen geloofde haar meteen als ze zei dat ze de vrouw van Reinier Paping was. Het was bijna half vijf in de namiddag toen haar man na 200 kilometer over de finish op de Grote Wielen bij Leeuwarden reed. Paping moest vragen waar de finish was, want hij kon het niet meer zien: het finishdoek was weggewaaid.

Gevaarlijke ijsvloer
Het werd even een gevaarlijke situatie op De Grote Wielen. Door de vele mensen bij de finish dreigde de ijsvloer het te begeven. Koningin Juliana was er en ook zij liep gevaar. Dat ging allemaal net goed. Reinier Paping werd die avond in De Groene Weide gehuldigd.

Vrienden Van den Berg, Uitham en Paping: "Tot ziens in de kopgroep!"

Jeen van den Berg, Jan Uitham en Reinier Paping waren elkaars concurrenten op het ijs, maar buiten de baan waren ze vrienden. Tijdens de samenkomst van de '63 schaatsers in het Hindelooper Schaatsmuseum om vrijdag 18 januari 2013 zijn ze alle drie aanwezig om elkaar te zien en om weer te vertellen over hun belevenissen. In de jaren '60, toen deze mannen in de kracht van hun leven waren, namen ze steevast na een wedstrijd afscheid van elkaar met de woorden: "Tot ziens in de kopgroep!"

Achtvoudig Elfstedenrijder
Op zaterdag 5 oktober 2013 overlijdt de achtvoudig Elfstedenrijder Klaas Arjen de Groot. Hij werd 87 jaar. Hij was, vermoedelijk, in 2013 de enige nog levende rijder met acht kruisjes op de borst. Hij reed ook de tocht van '63, die door Paping werd gewonnen. De Groot haalde twee kruisjes op vijftienjarige leeftijd, die van 1941 en 1942. De verzameling kruisjes hangt in de IJskamer van het Scheepvaartmuseum in Sneek. Ze hangen er aan een kettinghorloge, zoals hij ze zelf eerder bewaarde. Het horloge won hij als jongen bij een van zijn eerste schaatswedstrijden in Wergea.

Jeen van den Berg
Op 8 oktober 2014 overlijdt oud-Elfstedentochtwinnaar Jeen van den Berg op 86-jarige leeftijd. Van den Berg won de tiende Elfstedentocht, die van 1954. Behalve die eerste prijs en de derde plaats in de Elfstedentocht van '63 won hij nog vele andere schaatsprijzen. Van den Berg nam twee keer deel aan de Olympische Spelen, in 1956 en 1960. Hij was ereburger van Heerenveen
Legenda
A. Leeuwarden - Start -
B. Sneek
C. IJlst
D. Sloten
E. Staveren
F. Hindeloopen
G. Workum
H. Bolsward
I. Harlingen
J. Franeker
K. Dokkum
L. Leeuwarden - Finish -

Lees verder

© 2013 - 2017 Sjaanfanameland, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
De Elfstedentocht van 1963Op 18 januari 1963 vond de twaalfde Elfstedentocht plaats. Dat was de ergste Elfstedentocht uit de gehele geschiedenis.…
100 jaar Elfstedentocht100 jaar ElfstedentochtIn 2009 is het 100 jaar geleden dat de eerste Elfstedentocht is gereden. In deze 100 jaar is de tocht der tochten slecht…
Alles over de ElfstedentochtAlles over de ElfstedentochtElk jaar is het weer de vraag: zal er dit jaar een Elfstedentocht komen? De laatste tocht was echter in 1997 en lijkt la…
Weersvoorspellingen: Top tien koudste winters in NederlandWeersvoorspellingen: Top tien koudste winters in NederlandParagnost J.C van der Heide heeft in zijn voorspellingen voor de winter van 2013 - 2014 aangegeven dat hij verwacht dat…
Tijdens Olympische Spelen 2014 kans op ElfstedentochtTijdens Olympische Spelen 2014 kans op ElfstedentochtHet schaatsseizoen 2013 - 2014 is op zaterdag 12 oktober 2013 gestart met de langebaanwedstrijden om de IJsselcup in Dev…
Bronnen en referenties
  • Leeuwarder Courant
  • Persbureau Ameland
  • http://www.nrc.nl/nieuws/2014/10/08/oud-elfstedentochtwinnaar-jeen-van-den-berg-86-overleden/ geraadpleegd op 24 oktober 2014
  • http://www.volkskrant.nl/binnenland/oud-elfstedentochtwinnaar-jeen-van-den-berg-86-overleden~a3764250/ geraadpleegd op 24 oktober 2014
  • Afbeelding bron 1: Vereniging Friesche Elfstedentocht

Reageer op het artikel "Elfstedentocht van Reinier Paping - Hel van 1963"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Reacties

W. Boersma, 26-12-2015 22:28 #2
Het is jammer dat de namen van de overige personen die een kruisje ontvingen, niet bekend zijn (althans, ik kan die namen niet vinden op internet. Is er mogelijk toch een website, waarop ze worden vermeld?

Hendrikvanderlinden, 21-01-2013 00:01 #1
Gisteren die uitzending op de nos gezien, geweldig. In België is er niet echt een schaatstraditie en eerlijk had er nog nooit aandacht aan besteed. Mijn grootste respect voor Reinier, maar ook voor Jan en Jeen en aan allen die in 1963 de meet haalden. Ook mooi hoe ze daar zaten na 50 jaar, nog even clever van geest en met het meeste respect voor elkaar. Reactie infoteur, 21-01-2013
Jazeker, met prachtige beelden van vijftig jaar geleden, maar ook mooie verhalen van deze mannen.

Groet,
Sjaan fan Ameland

Infoteur: Sjaanfanameland
Laatste update: 13-01-2017
Gepubliceerd: 19-01-2013
Rubriek: Sport
Subrubriek: Geschiedenis
Special: Elfstedentocht in Fryslân
Bronnen en referenties: 5
Reacties: 2
Schrijf mee!