Wielrennen in Duitsland tijdens de jaren '30

Wielersport paste in het propagandakraampje van het Nationaal Socialisme. De in die tijden uitermate populaire pisterenners waren de ‘beste reclamemannen voor Duitsland’ en alle grote pistemeetings in Duitsland waren mini-Olympische Spelen, met openingsceremonie incluis ( Sturm Abteilung-fanfare, vlaggen, banieren, vaandelhouders ‘Duitsland ontwaak’ en toespraken van sportleiders en vertegenwoordigers van partij en staat ).

Propaganda

Wielrennen als beroepssport kon handig gebruikt worden: de evenementen en prestaties hielden Duitslands roem hoog. Formeel stond ze echter in spanning met de opvattingen van de ‘Deutsche Reichsausschuss fur Leibesubung’ ( DRL ): sport moest leiden tot een zo hoog mogelijk gemiddelde, tot de bevordering van de algemene weerbaarheid. Het moest opleiden tot ‘heroischen Tatmenschen’, die ‘Aufgabe und Wagnis’ vertoonden, en hard waren als ‘krupstahl’, ten dienste van Duitsland. In dit opzicht was de elite-renner niet direct een rolmodel. Zijn heroisme, atletisch dynamisme, overgave en waaghalzerij waren individueel en daarom heel wat minderwaardig dan de reeds door Tacitus ( 20 v.Chr.-20n.Chr. ) beschreven en legendarische ‘furor teutonicus’ van de soldaat.

Afschaffing

Naar mate het oorlogsklimaat intenser werd, ging de top de formele doelstelling van een zo hoog mogelijk gemiddelde meer ondersteunen. Beroepssport zou uiteindelijk immers leiden tot de misvorming van het gezonde instinct van het volk. De ware helden waren dus niet de artiesten-beroepssprinters, maar de echte piloten, parachutisten en wapendragers. De populaire ‘6-daagses’, naar Duitsland overgewaaid vanuit de USA aan het begin van de eeuw, werden zelfs afgeschaft in 1937. Ze vormden een ‘sportonwaardig spektakel’. Het Duitse koningskoppel Kilian-Vogel verloor in één klap haar broodwinning. Daarom trokken ze over de plas, naar de geboortegronden der 6-daagses. Ook daar waren ze succesrijk. Propagandaminister Goebbels zou hen omwille van deze ‘prestaties in het buitenland’ een ereprijs uitreiken. Dit feit toont de bizarre verhouding tussen de wielrennerij en de nazi-sportpolitiek.

Rundfahrt

Wielrennen was de nazi’s te professioneel. Daarnaast behoorde het niet tot de Duitse sporttraditie. Van iedere 11 à 12 jarige jongen uit de Hitler Jugend werd wel verwacht dat hij naast de capaciteit van een 60m-loop in 10seconden, een 3,25m-sprong, en een 35m-worp, eveneens kon fietsen, maar wielerkoers zelf was niet Teutoons. Aldus werd er niet met de fiets gestreden op de jaarlijkse ‘Reichssportwettkampf der HJ’, en ook op de sportdagen van de para-militaire SA werd niet gefietst. Daar lag de nadruk volledig op ‘Gelände, Kampf- und Wehrsport in manschaftliche formation’. In wielermiddens hield zich ook geen gunsteling van Hitler op, om buiten de sportpolitiek om aan steun te raken. Iets wat wel gold voor andere sportmiddens: de professionele Beierse draafsport kreeg via SS’er Christian Weber, een oude kompaan van Hitler, duizenden marken toegestoken. Aldus is er voor de wielerwerking specifiek nooit veel aandacht geweest bij de nazi’s. Die was er echter wel voor de nationale wielerronde, omdat die grote propagandawaarde had.