IJshockey in Servië

In april 2010 presenteerde het nationale heren-ijshockeyteam van Servië zich op Nederlands ijs als deelnemer aan het wereldkampioenschap divisie I in Tilburg. Net gepromoveerd vanuit de tweede divisie had het team als voornaamste doelstelling degradatie uit de eerste divisie te voorkomen. In die doelstelling zijn de Serviërs niet geslaagd, maar op veel andere punten was hun aanwezigheid een doorslaand succes.

Scepsis

Namens de WK-organisatie was ik als Team Host van Servië het hele toernooi nauw bij het team betrokken. Zo kon ik van binnenuit tal van waarnemingen doen die van grote invloed waren op de beeldvorming rond het Servische ijshockey en op de betrokken Serviërs in meer algemene zin. Immers, aanvankelijk was er wel plaats voor een wat sceptische houding. Allereerst op het punt van hun spelkwaliteit, immers komende uit een lagere divisie, wat in het internationale ijshockey toch betekent dat je het een treetje hoger heel moeilijk zult gaan krijgen. Maar ook de wetenschap dat de in Nederland bestaande opvattingen over Serviërs de laatste twintig jaar niet bepaald liefdevol kunnen worden genoemd, maakte mij in eerste instantie wat terughoudend.
Op beide punten heb ik kunnen vaststellen dat die scepsis volstrekt ongegrond is gebleken, sterker nog, dat team Servië het toernooi verliet in de wetenschap dat velen het als de meest sympathieke ploeg van de zes deelnemende teams hadden ervaren. Ik zal dat nader uitleggen.

---

Ontzag

Al in hun eerste wedstrijd moesten de Serviërs aantreden tegen het ongenaakbare Oostenrijk, de latere terechte kampioensploeg. Het werd een regelrechte en niet eens geflatteerde 0-13 nederlaag. De volgende twee wedstrijden, met het sterke Japan en Ukraine als tegenstanders, verloren ze met respectievelijk 0-5 en 2-15. Dat waren weliswaar ingecalculeerde nederlagen (de redding in divisie I moest in de nog volgende twee wedstrijden haar beslag krijgen), maar de cijfers logen er toch niet om. Je zou denken dat de spelers avond na avond na de wedstrijden geknakt en gedemoraliseerd aan tafel zaten, maar niets bleek minder waar. Zij behielden geloof in betere resultaten en zonder elkaar ook maar iets te verwijten bleef de positieve teamgeest fier overeind. Wel vertrouwde een van de spelers mij onder het eten toe dat de meeste van zijn ploeggenoten zoveel ontzag hadden gehad voor de ambiance van de Tilburgse ijshal, maar nog meer dat zij zozeer waren geïmponeerd door Oostenrijk. Letterlijk heette het dat zij zo trots waren dat ze een keer tegen Oostenrijk hadden mogen spelen.
De underdog kan al gauw op steun rekenen. Ditmaal waren het echter meer hun realiteitszin en hun ambitie om goed verder te gaan die een sterk gevoel van sympathie opriepen.

---

Veerkracht

Het moest voor Servië dus gebeuren in de laatste twee wedstrijden. De situatie was tamelijk simpel: winnen van Litouwen zou betekenen dat Servië veilig was en de Litouwers zouden degraderen. Bij verlies tegen Litouwen moest Servië in de laatste wedstrijd tegen Nederland met vijf of meer doelpunten winnen, waarbij dan Nederland zou zijn gedegradeerd. Die laatste optie leek tamelijk onmogelijk, dus was het devies: winnen van Litouwen. Na dik vijf minuten stond Servië al met 0-1 achter, en na 38 minuten was het zelfs 0-6. Tijd, zou je denken, om het eerste het beste vliegtuig naar Belgrado te nemen. Maar tot ieders verbazing veerde het Balkanteam op, schakelde het een paar tandjes bij en kwam volslagen onverwacht in zeven minuten tijd terug tot 4-6. Paniek op de Litouwse bank; een time-out aangevraagd; de keeper gewisseld; het zal toch niet gaan gebeuren? Toen toonde ook het Baltische team zijn veerkracht en werd het in het resterende kwartier een overduidelijke 4-10 eindstand.
Plan A was dus mislukt voor de Serviërs, zo ingenomen als ze waren met hun getoonde spirit om door te gaan waar het eigenlijk al geen zin meer leek te hebben. Dan maar Plan B: daags daarop Nederland verslaan met 5 of meer goals verschil. Die droom duurde net zeven minuten, toen stond het 2-0 voor Nederland en wist iedereen wel dat het doek voor Servië was gevallen. Maar weer liet het team zien dat het zich niet zomaar gewonnen geeft: het wist zich terug te vechten tot 2-2 en daarmee een overtime af te dwingen. Die verloren ze weliswaar, waardoor degradatie alsnog een feit was, maar de Serviërs hadden laten zien dat ze over een uitstekende wedstrijdmentaliteit beschikten en over voldoende kwaliteit om het de tegenstander knap lastig te maken. (Vanuit Nederlandse hoek werd in hoofdzaak benadrukt dat Nederland zijn slechtste wedstrijd van het toernooi speelde, maar het een heeft natuurlijk wel met het ander te maken.)

---

Internationale ondersteuning

Er is de Servische IJshockeybond veel aan gelegen die sport op een hoger plan te tillen. Maar evenzeer constateren we vanuit het buitenland voldoende sympathie en perspectief om daarbij behulpzaam te zijn. Wat voorbeelden: voor het afgelopen toernooi was Mark Pederson als hoofdcoach aangesteld, een Canadees die momenteel tevens trainer is van Tilburg Trappers. Als assistent coach fungeerde Mike Pellegrims, trainer van Geleen Eaters. De materiaalman (en werkelijk een manusje-van-alles) was Jan-Willem Kok, eveneens van Tilburg Trappers. Uit Geleen kwam Peter Snellen bij de ploeg als tweede fysiotherapeut. De team manager was Ron Perowne, een Canadees. In het team speelden drie Canadezen die ook in de Servische competitie uitkomen. Al met al een internationale ondersteuning die er mag wezen, en die een land-in-opkomst ook absoluut nodig heeft om stappen voorwaarts te kunnen zetten. Uit eigen ervaring weet ik dat het al die buitenlanders allerminst om het geld te doen was (veel steun werd zelfs onbezoldigd verricht), maar dat die verbondenheid met het Servische team was ingegeven door de sympathie die de ploeg voortdurend opriep en die zich onder meer in een grote mate van spelvreugde vertaalde. Ook ik werd er steeds meer door gedreven, die week.
Maar de internationale steun bleek nog omvangrijker bij een detailvoorval dat ook door Jeroen Grueter in de NOS-televisieuitzending van 25 april is gememoreerd. Al in een van de eerste dagen raakte de helm van keeper Milan Lukovic ernstig beschadigd, zo zelfs dat verder ermee spelen officieel niet meer was toegestaan. Een tweede helm had hij niet. In Nederland en elders zou er zo een reservehelm uit de kast worden getrokken, maar daarvoor ontbreken in Servië ten enen male de middelen. Kapotte helmen, beschadigde schaatsen, gescheurde kleding? Die gaan naar de jeugd die er nog tien jaar mee blijft spelen, trots als ze zijn dat ze in de afdankertjes van een international mogen optreden.
Toen is er, geheel spontaan, onder de vrijwilligers bij het toernooi (stewards, mensen van de catering, enz.) een inzamelingsactie gehouden en werkelijk binnen een half uur waren er honderden euro's bijeengezameld en kon de materiaalman in een bliksemactie een nieuwe helm-op-maat laten komen en die ook nog in de vereiste rode kleur laten spuiten. De dolgelukkige Lukovic was tot tranen toe geroerd, sommige van zijn medespelers ook. En van een aantal vrijwilligers hoorde ik later dat zij deze actie het absolute emotionele hoogtepunt van het hele toernooi hebben gevonden. Het kan niet anders, of daar moet een warm gevoel van sympathie voor team Servië aan ten grondslag hebben gelegen.

---

Tribunaal

Ik had me voorgenomen het met de Serviërs maar niet te gaan hebben over politiek, over bepaalde gevoelens in Nederland, Joegoslavië-tribunaal, Kroatië, Bosnië, Kosovo, Milosevic, Karadzic, Mladic, Srebrenica, ... Het leken me vrij vervelende onderwerpen tijdens een sporttoernooi. Maar tot mijn grote verrassing begonnen ze er meer dan eens zelf over, zo maar aan tafel, op het terras, aan de tap. En nooit op verontwaardigde of oververhitte toon, maar steeds opvallend rustig, ongeëmotioneerd en vooral ook vragend. Enkele van hen hadden tijdens de oorlogen van de afgelopen tien jaar zelfs in het Servische leger gediend, maar een verwijt richting Nederland, de NAVO, het Westen, klonk er niet. Wel uitten zij veel onbegrip. Bijvoorbeeld over waarom de NAVO alle bruggen van Novi Sad over de Donau met precisie kapotbombardeerde, terwijl de jaren daarna die bruggen weer konden worden herbouwd dankzij financiële Westerse steun. Of, ander voorbeeld, hoe het toch kan dat er in heel wat Westerse landen anti-islamtendenzen floreren (denk aan de voorgestelde kopvoddentaks in Nederland, het burqaverbod in Frankrijk, voorstellen voor immigratiestops in diverse landen, weerstanden alom tegen het Turkse lidmaatschap van de EU), terwijl datzelfde Westen in het Servisch-Bosnische conflict bijna zonder uitzondering de kant koos van de Bosnische moslims en de (christelijke) Serviërs te boek kwamen te staan als oorlogsmisdadigers en onbetrouwba-re schurken. Want ze bleken van al die geluiden zeer goed op de hoogte te zijn. Ik kon het ze allemaal niet verklaren. Als iemand ze al crimineel wil noemen, tijdens dit WK-toernooi hebben ze het tegendeel bewezen.

---

Toekomst

"Sport verbroedert". Vaak is dat een loze kreet of ijdele hoop. Net als "meedoen is belangrijker dan winnen", wat toch veelal de keus van de armoe is. Inmiddels zijn er heel wat Nederlanders en Canadezen van overtuigd dat het Servische ijshockeyteam tijdens het afgelopen WK in Tilburg een enorme reclame voor land en volk heeft gemaakt, goodwill heeft gekweekt, kortom grote sympathie heeft verworven.
Ze gaan komend jaar weer een treetje lager spelen en moeten dan maar proberen in een poule met Australië, Nieuw-Zeeland, België, Mexico en Ierland weer het goud te pakken dat hen opnieuw naar de 1e divisie zal brengen. Misschien wordt dat toernooi (april 2011) in België gehouden in de spiksplinternieuwe ijshal te Luik; dat komen we pas in september 2010 te weten. Als dat doorgaat, zal ik ze met groot genoegen weer begroeten, zo dicht bij huis.

---

Alle foto's bij dit artikel © 2010 Leonard Loonen