De Tourmalet: de trotse berg uit de Tour de France

De Tourmalet is een van de meest legendarische bergen uit de Tour de France. De trots van de Franse Pyreneeën wordt haast elk jaar beklommen door de renners van de Tour. Op dit onbetwist monument uit het internationale wielrennen leverden wielerkampioenen als Merckx en Armstrong gedenkwaardige prestaties. De Tourmalet is ook gekend voor zijn ligging dichtbij het bedevaartsoord van Lourdes en het kuuroord Bagnères-de-Bigorre. Tourmalet betekent letterlijk: slechte, lastige omweg. De top bevindt zich op 2115 m hoogte. Hij werd voor het eerst in de Tour de France beklommen in 1910 en sindsdien is hij een vaste waarde geworden in het parcours. Meestal maakt de Tourmalet deel uit van de traditionele zware Pyreneeënrit, die ook cols als de Aubisque, de Aspin en de Peyresourde aandoet.

De beklimming van de Tourmalet

Er zijn twee mogelijkheden om de Tourmalet te beklimmen: vanuit St.-Marie-de-Campan en vanuit Luz-St.-Sauveur.
De beklimming vanuit St.-Marie-de-Campan is 17 km lang en stijgt gemiddeld aan 7,4 %. De klim begint geleidelijk en wordt pas echt steil vanaf het dorpje Grip. Daarna blijft de klim onregelmatig en lastig tot aan het ski-dorpje La Mongie op een vijftal kilometer van de top. Vanaf hier heb je geen verpozing meer en blijft het zwaar tot de top.

De beklimming vanuit Luz-St.-Sauveur is 18,4 km lang en stijgt gemiddeld aan 7,7 %. De klim vat aan over een smalle, steile bosweg en is meteen flink lastig. Als je uit het bos komt, rijdt je temidden van bergweiden en kan je even verpozen. Geleidelijk aan wordt de klim echter onregelmatiger en opnieuw steiler, zodat het lastig blijft tot de top.

Monument op de Tourmalet

In 2001 werd op de top van de Tourmalet een monument opgericht voor Jacques Goddet, de man die meer dan vijftig jaar lang directeur was van de Tourorganisatie. Goddet was geboren in 1905 en dus bijna even oud als de Tour zelf (voor het eerst georganiseerd in 1903). Jarenlang was hij het gezicht van de Tour de France. Goddet was ook journalist bij de organiserende sportkrant L'Equipe, waar hij met zijn scherpe pen de heldendaden van de renners graag in de verf zette. Goddet overleed in het jaar 2000.

Opvallende prestaties

In 1969 zorgde Eddy Merckx in de rit naar Mourenx voor de verrassing door op de Tourmalet aan te vallen. De Tourmalet werd beklommen toen de Tour al lang beslist was en op haar laatste beentjes liep. Merckx was in het bezit van de maillot jaune, de gele leiderstrui, en had in het voorlopig klassement al een royale voorsprong op zijn tegenstanders. Een aanval als klassementsleider werd dus niet verwacht. Toch trok Eddy Merckx in de aanval op de Tourmalet. Met een kleine voorsprong kwam de Kannibaal boven op de top, breidde die voorsprong uit in de afdaling en begon dan aan een onwaarschijnlijke solotocht van meer dan 120 kilometer. Onderweg moest hij ook nog over de gevreesde Aubisque, maar Merckx ging gewoon door op zijn elan en bereikte de aankomst in Mourenx met meer dan acht (!) minuten voorsprong op de concurrentie.

In 1991 legde Miguel Indurain de basis voor zijn eerste Tourzege door op de Tourmalet een aanval op te zetten met Claudio Chiappucci. Samen reden ze onder meer de Amerikaan Greg Lemond in de vernieling. Indurain kon zijn eerste gele trui bemachtigen, waarna er nog vele zouden volgen. In 2002 was het Lance Armstrong die bewondering afdwong door op een explosieve wijze de Tourmalet te beklimmen. Op voorbeeldige wijze ganggemaakt door zijn ploegmaats, schoot Armstrong als een pijl vooruit in de laatste kilometers van de etappe. Niemand van de concurrentie had een antwoord klaar waardoor Armstrong kon triomferen in La Mongie.

Ritwinnaars op de Tourmalet

Slechts vier keer was de Tourmalet het decor voor de aankomst van een Tour-etappe. Een keer (1974) was de aankomst helemaal boven op de top; de drie andere keren was het dorpje La Mongie op vijf km van de top de aankomstplaats.

• 1970: Bernard Thevenet
• 1974: Jean-Pierre Danguillaume
• 2002: Lance Armstrong
• 2004: Ivan Basso