De magie van de Mont Ventoux, de Kale Berg

De Mont Ventoux, een 1.912 meter hoge kale berg in de Provence wordt mythische kwalificaties toegedicht. Het is de zwaarste beklimming in de Tour de France vanwege een combinatie van de lengte van de klim, de verschillende stijgingspercentages en vooral de weersomstandigheden. Het kan er hard waaien en tegelijkertijd heel warm zijn. Een Tour de France met de Mont Ventoux erin slaat niet alleen een bres in het peloton, maar staat ook garant voor spektakel. De Mont Ventoux kent drie beklimmingen: de noord-, oost- en zuidzijde. De zuidzijde, waarvan de beklimming in Bédoin begint, wordt algemeen gezien als het zwaarste stuk. De voet van de beklimming ligt op 290 meter hoogte, dus het te overbruggen hoogteverschil is 1.622 meter over een afstand van 21,5 (of ook wel: 21,6) kilometer. Het gemiddelde stijgingspercentage is 7,46%, met een maximum van 10,5% in de steilste kilometer. Maar het venijn zit hem in de staart, want het laatste stukje kent een stijgingspercentage van 11%.

Tom Simpson op 1.770 meter

Ongeveer tot halverwege is de Mont Ventoux begroeid. Daarboven is er niets anders dan rotsen en losliggende stenen, haast een maanlandschap. Vanwege het ontbreken van begroeiing heeft de wind vrijspel. De heersende mistral kan daar windsnelheden bereiken tot wel 300 kilometer per uur. In de zomer kan de zon knetterend hard op je kop schijnen. Een recept voor een zware beklimming aldus. Voor sommigen te zwaar, zoals bleek uit de dood van de Brit Tom Simpson op 13 juli 1967 in de dertiende etappe (!) van de Tour de France. Simpson was een ploeggenoot van Eddy Merckx. Volgens de Belg was de Brit slecht voorbereid aan de Tour de France begonnen en een combinatie van uitdroging, alcohol en verboden middelen (naar later bleek amfetaminen) was hem fataal geworden. Reanimatie mocht niet meer baten. Op 1.770 meter hoogte, de plek van zijn overlijden, staat nu een gedenksteen.

Op 13 juli 2000, precies 33 jaar na het overlijden van haar vader, was Joanne Simpson, de destijds 37-jarige dochter van Tom, terug op de Mont Ventoux. Terug, want in 1997 maakte ze af waar haar vader niet in was geslaagd: Joanne Simpson beklom de Mont Ventoux per fiets. Ook Greg Lemond zag op 13 juli 2000 het duel tussen Lance Armstrong en Marco Pantani vlakbij de eindstreep op de top van de Mont Ventoux. Bij die gelegenheid zei hij dat de berg hem sterk deed denken aan een LP van de Eagles. "This can be heaven and this can be hell," luidde Le Monds vrije vertaling van de zinsnede uit het titelnummer Hotel California.

De Mont Ventoux in de Tour de France

In totaal is de Mont Ventoux 14 keer aangedaan in de Tour de France, waarvan 8 maal als finishplaats. De berg kent een roemruchte geschiedenis. Lance Armstrong omschreef treffend de beklimming van de Mont Ventoux: "Nineteen hundred meters up there, is completely different from 1,900 metres any place else. There's no air, there's no oxygen. There's no vegetation, there's no life, Just Rocks. Any other climb there's vegetation, grass and trees. Not there on the Ventoux. It's more like the moon than a mountain."

Een beklimming als de Alpe d'Huez (1.860 meter hoogte) kent een hoogteverschil van 1.061 meter en een gemiddeld stijgingspercentage van 7,9% (steilste kilometer: 11,5%), maar een lengte van 13,8 kilometer. Bij La Plagne is het te overbruggen hoogteverschil 1.419 meter bij een gemiddeld stijgingspercentage van 7,1% (steilste kilometer: 10%).

Mont Ventoux als finishplaats

Jaar (etappe)	Etappestart	Afstand (km)	Winnaar	Nummer 2	Nummer 3
1958 (18)	Bédoin	21,5 (tijdrit)	Charly Gaul	Federico Bahamontès	Jean Dotto
1965 (14)	Montpellier	173	Raymond Poulidor	Julio Jiminez	Henri Anglade
1970 (14)	Gap	170	Eddy Merckx	Martin van den Bossche	Lucien van Impe
1972 (11)	Carnon-Plage	207	Bernard Thévenet	Eddy Merckx	Luis Ocaña
1987 (18)	Carpentras	36,5 (tijdrit)	Jean-François Bernard	Luis Herrera	Pedro Delgado
2000 (12)	Carpentras	149	Marco Pantani	Lance Armstrong	Joseba Beloki
2002 (14)	Lodève	221	Richard Virenque	Alexandre Botcharov	Lance Armstrong
2009 (20)	Montélimar	167	Juan Manuel Garate	Tony Martin	Andy Schleck

De tijd van Charly Gaul uit 1958 gold 41 jaar lang als de snelste tijd voor de beklimming van de Mont Ventoux. Een tijdrit is natuurlijk niet te vergelijken met een reguliere etappe wanneer je al een aantal kilometers in de benen hebt. De Luxemburgse renner deed er destijds 1 uur, 2 minuten en 9 seconden over. En dan te bedenken dat het wegdek van mindere kwaliteit was en de fiets zwaarder.

Ook zijn er 6 passages geweest op de top van de Mont Ventoux

Jaar (etappe)	Etappe	Afstand (km)	Eerste op top Mont Ventoux	Etappewinnaar
1951 (17)	Montpellier - Avignon	224	Lucien Lazaridès	Louison Bobet
1952 (14)	Aix-en-Rovence - Avignon	178	Jean Robic	Jean Robic
1955 (11)	Marseille - Avignon	198	Louison Bobet	Louison Bobet
1967 (13)	Marseille - Carpentras	211,5	Julio Jiminez	Jan Janssen
1974 (12)	Savines-le-Lac - Orange	231	Gonzalo Aja	Jos Spruyt
1994 (15)	Montpellier - Carpentras	231	Eros Poli	Eros Poli

Opmerkelijk is dat de winnaar van de Tour de France van 1950 en nummer twee van 1954, de Zwitser Ferdinand "Ferdi" Kübler, in de etappe van 1955 maar liefst 11 minuten verspeelde op etappewinnaar Bobet in de laatste vier kilometer naar de top van de Mont Ventoux. Kübler moest en zou echter als eerste boven zijn. De Zwitser was namelijk in 1952 zwaar ten val gekomen bij de beklimming van de Mont Ventoux. In 1955 had hij met de Italiaan Raphaël Geminiani 1,15 minuten voorsprong opgebouwd op een groep met Louison Bobet. Maar op vier kilometer van de top kreeg Kübler een flinke inzinking voor de kiezen. Wie de beelden van Tom Simpson kan herinneren, op een gelijke wijze ging de Zwitser slingerend over de weg. Drie keer kwam hij zelfs ten val, de ene na de andere renner passeerde hem. Kübler haalde echter wel de top, maar bij de eindstreep in Avignon was zijn achterstand op Louison Bobet opgelopen tot zo'n 26 minuten. De volgende dag verscheen Kübler ook niet meer aan de start. Bobet legde in de elfde etappe de basis voor de eindoverwinning en won in 1955 voor de derde keer op rij de Tour de France.

Lance Armstrong en Marco Pantani

Lance Armstrong heeft in de Tour de France van 2000 de kans gehad om de etappe naar Mont Ventoux te winnen, precies 33 jaar na de dood van Tom Simpson. Lance Armstrong liet die kans gaan. Was het "onervarenheid" of de ongeschreven regel in de wielersport dat de leider in het algemeen klassement de etappezege aan de medevluchter overlaat? Armstrong zat in die twaalfde etappe al stevig in de gele trui. Pantani had zijn jaar niet, maar viel halverwege de Mont Ventoux aan. Lance Armstrong ging achter hem aan (onder andere Beloki en Ullrich konden niet aanklampen) en streefde Pantani voorbij. Hij maakte een gebaar dat Pantani kon volgen, hoewel de Italiaan regelmatig het wiel van de gele truidrager verloor. Het was duidelijk dat Armstrong de etappe weggaf, maar Pantani ontkende dat. Later gaf de Amerikaan aan dat hij er ongelofelijke spijt van had.

Eddy Merckx, die de etappe zelf won in 1970, zei hierover dat hij nooit een etappewinst op de Mont Ventoux zou hebben laten gaan. Misschien wel een normale etappe, maar niet de Mont Ventoux. Hoogstens aan een ploeggenoot, maar niet aan een andere renner. De bijnaam van Eddy Merckx was dan ook niet voor niets "De Kannibaal."

Het lukte Armstrong daarna niet meer om een etappe met de Mont Ventoux erin te winnen. In de Tour de France van 2002 was er weer een finish op de Mont Ventoux. In die veertiende etappe had de Franse bergkoning Richard Virenque al teveel voorsprong aan de voet van de Kale Berg, zo'n 7 minuten. Bijna strompelend ging de Fransoos omhoog. De Rus Botcharov zat daar weer achteraan. Met hetzelfde recept als voorheen sprong Armstrong weer weg. De achterstand werd weliswaar verkleind tot 2,02 minuten, maar was dus niet genoeg voor een etappezege. Wederom gefrustreerd gaf hij aan: "We'll come back, I'm sure." Maar wielerkenners zeggen dat je de Mont Ventoux niet jouw wil kunt opleggen.

Maar ook in het Critérium du Dauphiné Libéré wist Lance Armstrong nooit de Mont Ventoux winnend te bedwingen. Op de vraag van een Engelse mede-Twitteraar toen Armstrong zijn rentree aankondigde in 2008, "Waar kunnen we jou nog een keer bewonderen?" was Armstrong's antwoord kort en bondig: "Ventoux." De Amerikaan leeft op persoonlijke gevechten en vindt blijkbaar nog steeds dat hij op de Mont Ventoux iets heeft recht te zetten. Echter ook in de Tour de France van 2009 wist Lance Armstrong daar niet in te slagen. De Amerikaan en zijn Astana-ploeggenoten stelden alles in het werk om zijn podiumplaats (derde) veilig te stellen. De gebroeders Schleck probeerden die namelijk af te pakken en Bradley Wiggins lag ook op de loer. Lance Armstrong kwam als vijfde over de meet, achter gele truidrager en ploeggenoot Alberto Contador. Door de vele toeschouwers langs de ruim 20 kilometer lange beklimming was de invloed van de wind iets minder dan vorige jaren. Volgens schattingen stonden er zo'n half miljoen mensen langs de route. Velen hadden er overnacht in hun campers, caravans en tentjes.

Critérium du Dauphiné Libéré

Na de Tweede Wereldoorlog, in 1947, organiseerde het Zuid-Franse Dagblad Le Dauphiné Libéré (De bevrijde Dauphiné) voor de eerste maal deze meerdaagse wielerwedstrijd. Het dagblad Le Dauphiné Libéré, opgericht door Franse verzetsstrijders, verscheen voor de eerste maal op 7 september 1945. Een typische ronde kent een proloog, twee vlakke etappes, een tijdrit en drie bergetappes. Vandaar dat het een uitstekende voorbereiding biedt voor de Tour de France een maand later. Veel winnaars van de Tour de France wonnen ook het Critérium du Dauphiné Libéré. Dat geldt in ieder geval voor alle renners die minstens vijf maal zegevierden in de Tour de France. De ronde vindt plaats in de eerste helft van juni. Meestal staat ook de Mont Ventoux op het programma.

In 2004 was er ook een individuele tijdrit over 21,6 kilometer van Bédoin naar Le Mont Ventoux. Iban Mayo realiseerde daarin de snelste tijd ooit neergezet. Hiervoor hield de Amerikaan Jonathan Vaughters (US Postal Service) het record in handen. Hij zette in de derde etappe, ook een tijdrit, van het Critérium du Dauphiné Libéré 1999 een tijd neer van 56 minuten en 50.9 seconden. Deze tijd is opgeschoven naar de derde tijd ooit. Ook in 2000 won Vaughters overigens de etappe naar de Mont Ventoux.

Tijdrit 10 juni 2004

Plaats	Renner	Land	Wielerploeg	Tijd (min./sec./hondersten)
1	Iban Mayo	Spanje	Euskaltel-Euskadi	55,51.49
2	Tyler Hamilton	Verenigde Staten	Phonak Hearing Systems	56,26.75
3	Oscar Sevilla	Spanje	Phonak Hearing Systems	56,54.58
4	Juan Miguel Mercado	Spanje	Quick Step-Davitamon	57,39.93
5	Lance Armstrong	Verenigde Staten	US Postal Service	57,49.38

In de tijdrit van de Tour de France van 1987 deed Jean-François Bernard 57,2 minuten over de beklimming, maar deze was 15 kilometer langer dan die van het Critérium du Dauphiné Libéré. Na deze tijdrit mocht Bernard een dag de gele trui aan doen, waarna Stephen Roche hem veroverde.

Zie ook de special over Lance Armstrong, met daarin meer over het leven van de Amerikaanse renner en al zijn overwinningen in de Tour de France.