Sven Kramer en zijn nu al legendarische gemiste bocht

De hele schaatswereld wist het zeker; Kramer zal met overmacht de 10 kilometer winnen op de Olympische Spelen van 2010. Niets of niemand leek een nieuw hoogtepunt in de carrière van Kramer in de weg te kunnen staan. Een foute wissel door een blunder van coach Gerard Kemkers leidde echter tot diskwalificatie.

Aanloop naar het toernooi

Voorafgaand aan het toernooi was Kramer al jarenlang niet te kloppen op de lange afstanden, sinds 2007 was hij ongeslagen op alle 10 kilometers op grote toernooien waaraan hij meedeed. Sinds de Spelen van Turijn in 2006 won Kramer liefst 10 afstanden op het NK, 3 maal de NK's, EK's én WK's allround, 9 afstanden op het WK Afstanden en 5 Wereldbekers. Één medaille ontbrak nog, het Olympisch goud.

De Spelen en de race

De Spelen van 2010 moesten voor Kramer één groot hoogtepunt worden en zouden hem toch zeker enkele (gouden) medailles opleveren, zo waren de verwachtingen. Al in het begin van de Spelen won hij dan zijn eerste Olympische gouden medaille, hij bleek oppermachtig op de 5 kilometer. De 1500 meter verliep wat minder voor Kramer bij gebrek aan echte snelheid, op de 10 kilometer zou hij dan zijn slag moeten slaan. De race werd verreden op dinsdag 23 februari 2010 en was de laatste individuele afstand bij de mannen. Doordat Kramer torenhoog favoriet was en de 10 kilometer als een van de weinige afstanden op een voor de Nederlanders gunstige tijd van 20.00 uur werd verreden, keken er een uiterst groot aantal van ruim 6.7 miljoen Nederlanders.

Met zijn status was hij dan ook de torenhoge favoriet voor de 10 kilometerOok gedurende de wedstrijd leek er weinig fout te kunnen gaan voor Kramer. Voorafgaand aan de slotrit waarin Kramer uitkwam tegen de Rus Ivan Skobrev, was de Zuid-Koreaan Seung-Lee verrassend de snelte in een nieuw Olympisch Record; 15.58.55. Kramer had echter een jaar eerder al op dezelfde baan in Vancouver bewezen sneller te kunnen; hij reed destijds een baanrecord van 12.55.32.

In zijn rit tegen Ivan Skobrev reed hij naar verwachting sterk en halverwege de race had hij al een voorsprong van ruim 2 seconde opgebouwd ten opzichte van de tussentijd van de Koreaan, die pas enkele maanden voor de Spelen overstapte van het shortracken naar het langebaanschaatsen, nadat hij zich niet voor het Olympische shortrack-toernooi wist te plaatsen.

De foute wissel

In de 17e ronde ging Kramer de fout in. Na de eerste binnenbocht werd door coach Gerard Kemkers aangegeven dat hij een voorsprong van 2.9 seconde op Lee. Net voor het passeren van Kramer gebaarde Kemkers echter nog wild met zijn vingers in de richting van de binnenbocht en achteraf bleek hij hierbij ook geroepen te hebben dat Kramer verkeerd zou gaan. In de veronderstelling dat zijn coach het bij het juiste eind had schoot Kramer op het allerlaatste moment nog de binnenbocht in, hetgeen nog maar net kon zonder daarbij over de blokjes of pilon te gaan.

Kramer ging onverminderd voort met zijn race, maar bij de omstanders was al snel duidelijk dat hij een catastrofale fout had begaan, wat duidelijk bleek toen Kramer en Skobrev in dezelfde baan reden. Achteraf verklaarde Kramer dat hij door de stemming in de zaal al had getwijfeld of er niet iets mis was, maar hij zou hierbij ook hebben gedacht aan het over de pilon heen stappen, wat wellicht ook tot problemen had kunnen leiden in zijn gedachte.

Ook Kemkers was zich duidelijk bewust van de door hem begane fout, maar liet dit niet merken aan Kramer, die alsnog de volledige wedstrijd gecoached werd als of er niks gebeurd was.

Na afloop

Over de meet komend stak Kramer, zich wederom Olympisch kampioen wanend, juichend de handen ten hemel. Kramer bleek enkele seconden sneller en zou ook met een buitenbocht de race duidelijk gewonnen hebben. Niet veel later zou hij echter van coach Kemkers te horen krijgen dat hij wegens de foute wissel gediskwalificeerd zou worden, waarna een woedende Kramer wild zijn bril wegwierp en Kemkers na een volgende toenadering aan de kant duwde. De zichtbaar ontstelde kampioen storte zich teleurgesteld op een bankje in het middenterrein en gunde Kemkers, enkele meters achter zich, geen blik meer waardig. Chef de Mission van de Spelen in Vancouver en oud-schaatscoach Henk Gemser was de eerste die hem benaderde, waarna Kramer scheldend en tierend riep dat hij door Kemkers de verkeerde baan in was gestuurd.

Vervolg

Kramer verliet gedesilusioneerd het middenterrein van het Richmond Olympic Oval zonder één woord met Kemkers gesproken te hebben. Rustiger dan menigeen verwacht had bleek de schaatser uit Heerenveen toch voor commentaar beschikbaar, waarin hij meer dan duidelijk liet weten dat de fout niet bij hem lag. Hoewel hij zich niet concreet kwaad maakte jegens Kemkers spaarde hij hem ook geenszins. Kemkers liep, begeleid door chef de mission Gemser, pas veel later het middenterrein en trok zich, bewust van zijn fout, terug in zijn kleedkamer.

Wie gingen eerder de fout in?

Kramer is zeker niet de eerste die op een belangrijk toernooi de fout in gaat;

Zo werd Erben Wennemars vroeg in hetzelfde seizoen 09/10 gediskwalificeerd tijdens de Wereldbekerwedstrijden in Salt Lake City, omdat hij een te ruime binnenbocht reed op de 1.500 meter. Hij had anders de bronzen plak gewonnen.

Chad Hedrick is in het moderne schaatsen waarschijnlijk wel het beste voorbeeld van een schaatser die wel eens gediskwalificeerd is, de Amerikaan overkwam het zelfs veelvuldig. Zo werd hij op de Continentale Amerikaanse kampioenschappen in 2005 uit de uitslag van de 10 kilometer geschapt wegens een foute wissel. Precies hetzelfde overkwam hem op de slotafstand van het WK allround in 2006, toen hij 2e stond in het klassement.

Een voorbeeld van een gediskwalificeerde schaatser die anders had gewonnen is Christina Groves, die tijdens het WK Afstanden van 2009, op nota bene dezelfde baan als Kramer, een blokje aantikte in de bocht, hetgeen leidde tot diskwalificatie, waarmee het goud niet naar de Canadese maar naar de Duitse Anni Friesinger ging.

De blunders van Hilbert van der Duim staan ook nog velen in het geheugen. Als junior ging hij al eens onderuit toen hij verrassend sterk reed op het WK Allround. In 1981 viel hij wederom, ditmaal op de 10 kilometer van het EK Allround, die hij anders hoogstwaarschijnlijk gewonnen had. Destijds verklaarde Van der Duim dat het door vogelpoep zou komen. Zijn meest memorabele fout maakte hij op het WK van datzelfde jaar 1981, waarop hij op de 5 kilometer met succes zijn directe tegenstander Amund Sjobrend probeerde te snel af te zijn, maar Van der Duim dacht een ronde te vroeg klaar te zijn. Pas een half rondje later werd hem dit duidelijk, nadat coaches hem dit vertelden. Een dag later vergooide hij zijn klassement definitief door op de 1500 meter ook nog eens onderuit te gaan.