Bloeddoping met eigen bloed

Met de term bloeddoping worden methoden beschreven om het hemoglobinegehalte in het bloed kunstmatig te verhogen. Aan het hemoglobine van rode bloedcellen binden zich in de longen zuurstofmoleculen, zodat meer hemoglobine leidt tot een betere zuurstofopname. Het uithoudingsvermogen neemt toe.

Welke vormen van bloed-manipulatie vallen onder het dopingverbod?

Uiteraard alle manipulaties door middel van transfusies: zowel bloeddonatie door vreemde donors (hierbij bestaat ook het risico van overdracht van ernstige ziekten zoals aids, hepatitis en geslachtsziekten) alsook de toediening van eigen bloed (autologe transfusie).

Bij autologe transfusie wordt de sporter gedurende meerdere weken vóór een wedstrijd bloed afgenomen. Het lichaam maakt in de daaropvolgende weken dit bloed opnieuw aan. Na toediening van het eerder afgenomen bloed (soms alleen de rode bloedcellen) kan de sporter gedurende enkele weken van een verhoogde zuurstofopname en dus van een beter uithoudingsvermogen profiteren.

Welk effect heeft een hoogtestage op de zuurstofopname?

Niet door het dopingverbod getroffen zijn hoogtestages, waarbij op grote hoogte (boven 1000 meter) wordt getraind. Het lagere zuurstofgehalte van de lucht op grote hoogte, zet het lichaam ertoe aan om meer rode bloedcellen aan te maken, zodat het ondanks de lage zuurstoftoevoer toch in zijn zuurstofbehoefte kan voorzien.

Terug op “normale hoogte” duurt het dan enkele weken voordat het aandeel van de rode bloedcellen in het bloed weer is teruggekeerd naar normale niveaus.

Wat is hematocrietwaarde?

De toename van rode bloedcellen in het bloed leidt echter ook tot een verhoging van het gehalte aan vaste bestanddelen in het bloed: het bloed wordt stroperiger. Dat verhoogt het risico op vorming van bloedstolsels en daaruit voortvloeiende trombose. Als kritieke punt wordt een hematocrietwaarde van 55% beschouwd. Slechts weinig mensen hebben een waarde die daarbij in de buurt komt. Voor de meesten ligt de hematocrietwaarde op ongeveer 40%.

Bij onvoldoende vochtinname tijdens een uithoudingsproef stilt het lichaam zijn vochtbehoefte door indikking van het bloed, waardoor de hematocrietwaarde stijgt. Daarom is de grenswaarde waarbij sporters om medische redenen van een wedstrijd worden uitgesloten, vastgesteld op een hematocrietwaarde van 50%, een veel besproken waarde bij het EPO-schandaal tijdens de Tour de France van 1998.

Wat verstaat men onder eigen bloed?

Onder eigen bloed verstaat men “patiënt-eigen” bloed dat normaliter een aantal weken vóór een geplande operatie afgenomen en verrijkt wordt, en dat, indien nodig, tijdens of na de operatie weer aan dezelfde patiënt wordt toegediend. Feitelijk wordt met eigen bloed niet de volledige bloedmassa bedoeld, maar een verzameling rode bloedcellen.

Waarvoor wordt eigen bloed normaliter gebruikt?

Bij een aantal orthopedische operaties zoals een heupvervanging, gynaecologische operaties (keizersnede, baarmoederverwijdering) en urologische ingrepen (prostaatverwijdering) is het vaak nodig dat de chirurg bloed moet toedienen. De chirurg geeft daarbij de voorkeur aan bloed van de patiënt zelf.

Wat zijn de voordelen van eigen bloed?

Eigen bloed stamt van de patiënt zelf, dat hem in de vorm van verrijkte erytrocyten (rode bloedcellen) teruggegeven wordt. Intolerantie-reacties worden daarbij niet verwacht en de mogelijke overdracht van virussen en bacteriën is uitgesloten. Bij de overdracht van bloed van een ander kan overdracht van besmettelijke ziekten niet volledig worden uitgesloten, hoewel “vreemd bloed” eerst wordt getest op een verscheidenheid aan virussen en bacteriën voordat het wordt vrijgegeven voor transfusie.