Hoog slapen, spectaculaire conditie

Het principe is eenvoudig. Zes uur slaap op 'virtueel' grote hoogte, vijf dagen per week, gedurende drie weken volstaan. Het lichaam reageert bijna onmiddellijk. De nieren scheiden binnen enkele minuten epo af, dat op zijn beurt het beenmerg aanzet tot de productie van nieuwe rode bloedcellen. Resultaat na de kuur: meer rode bloedlichaampjes in het bloed. Het heilzame effect kan tot zes weken aanhouden. Hoogtegewenning is veilig en efficiënt. Het uithoudingsvermogen, de basis van elke duursport, neemt gestaag en significant toe. Helaas voor sommige atleten, dit geldt niet voor iedereen. Net als bij echte hoogtestages, hoog in de bergen dus, zijn er zogenaamde responders en non- responders.

De hoogtegewenning en het Gamov bed

Dat hoogtegewenning , ons bloed (en ons hele lichaam) kan optimaliseren, is een feit. Professor Igor Gamov ontwikkelde aan de Universiteit van Colorado zijn zogenaamde ‘Gamov Bag’, later omgebouwd tot een echte slaapkoker met verdunde lucht of ‘Gamov Bed’. Train op zeeniveau daar bereik je de hoogste intensiteit maar slaap op grote hoogte. Of in een gesimuleerde versie daarvan. Inside Triatlon publiceerde Gamovs bevindingen in 1997. Als proefkonijn fungeerden triatleten en ballonvaarder Steve Fossett.
De stap naar bijvoorbeeld het wielrennen was nog maar een kwestie van tijd. Het nabootsen van een verblijf op hoogte opent nieuwe wegen naar succes. ‘Sleep high, train low,’ luidt voortaan het devies. Ter illustratie: zes renners uit de top tien van de Tour 1999 maakten voor de Tour gebruik van een zuurstoftent of een lagedruktunnel of kamer. Het Poltiteam, met de fel betwiste Richard Virenque, zette in 2000 de Giro de trend met (mobiele!) hypobare ‘slaapkamers’.

De wonderen van de Finnen

Het kunstmatig opdrijven van prestaties door het verrijken van bloed gaat ver terug. De gladiatoren in het oude Rome dronken het bloed van hun overwonnen tegenstanders. Het prepareren van bloed krijgt later volop aandacht door de revival van de Finse atletiek begin jaren zeventig. Bloedtransfusie als prestatie bevorderend middel is omstreden en snel achterhaald. De meningen varieerden van ‘levensgevaarlijk tot natte vingerwerk’. In 1989 doet hightech zijn intrede. De industriële productie van recombinant humaan erytropoëtine, kortweg epo, leidt tot massaal en oneigenlijk gebruik. De Festinaaf faire doet de etterbuil barsten, de sportwereld keek uit naar een sluitende opsporingsmethode. In Sydney zou die voor het eerst moeten worden toegepast.

Volwaardige alternatieven voor het synthetische hormoon Epo, zijn sinds twee jaar op de markt: lagedruktunnels en, van recentere datum, hypobare kamers. De Cat Hatch en de Mountain Room verdrongen inmiddels het zuurstoftentje waarin Johan Museeuw zijn Paris-Roubaix voorbereidde.
De onbetrouwbare lagedruktent is nu al uit de handel. Onder meer door condensatie op de wanden. Het temperatuurverschil liep soms op tot twintig graden Celsius. Voeg daar de lawaaihinder en een ongewenste C02 opbouw bij: rampzalig voor een veeleisende sporter.

De lagedruktunnel

Zuurstofrijk bloed kan de prestaties van een atleet aanzienlijk verbeteren. Het bepaalt mogelijk wie uiteindelijk het podium haalt en wie niet. Citius, altius, fortius. Immer sneller, hoger en sterker. De zinspreuk van de moderne Olympische Spelen zal ook de Spelen van Sydney beheersen. Niet alleen atleten doen mee aan deze sportwedloop. De ‘Aussies’ bestelden tweeënzestig lagedruktunnels en twaalf analoge kamers. De firma Conimex uit Kortrijk importeur voor Europa distribueert sinds twaalf jaar de lagedruktunnel.

De nieuwste hype, de zogenaamde Mountain Room, kwam in maart 2000 op de Belgische markt. De kamer heeft, wat betreft dimensies en het aantal personen dat er in slaapt, geen beperkingen meer. Een computer meet met twee sensoren wat het zuurstofgehalte is op een voor de atleet normale hoogte. Het toestel stelt vervolgens, met een geluidloze pomp, de condities en de atmosferische druk van een zelf te bepalen hoogte in. Een extra sensor meet het C02 en wordt systematisch verwijderd. De klanten komen uit het wielrennen, atletiek, tennis, motorcross, zelfs renpaarden ademen voortaan verdunde lucht. De orders stromen binnen, naar eigen zeggen uit alle windstreken: de Benelux, Zweden, de Verenigde Staten, enz.

Veiligheid staat voorop

Colorado Altitude Training (CAT) is producent van hypobare hoogtekamers en cilindrische tunnels. De apparatuur is overigens niet alleen bestemd voor atleten en wetenschappelijke instellingen. Ook bergbeklimmers (hoogteziekte) en patiënten met een te laag hematocrietgehalte (minder dan 35) hebben baat bij lagedruktherapie.

De Cat Hatch is een transparante cabine gemaakt van plexiglas. De buisvormige ‘sluis’ heeft zes drukregelklep pen. De Hatch is 2,44 meter lang en heeft een diameter van 92 centimeter. De veiligheid van de gebruiker staat voorop, de afsluitklep heeft een veiligheidsfactor vier. Bij een lijnvliegtuig is dit 1,5.
Het prototype functioneert probleemloos. De cabine heeft een intercomsysteem, twee manuele veiligheidskleppen, een ‘hoogtemeter’ en een telefoontoestel. Is de gewenste druk bereikt, dan stroomt verse lucht de cabine binnen. Op deze manier wordt de lucht continu ververst. De virtuele ‘hoogte’ kan willekeurig worden ingesteld. Ze wordt langzaam verhoogd, tot een maximum van 4.500 meter. Een nog grotere hoogte heeft geen effect meer.
De (slaap)kuur eindigt drie tot vier weken vóór het moment waarop de atleet moet pieken. De lagedrukruimte wordt twee of drie nachten per week gebruikt. Zes tot zeven uur per nacht volstaan. Minder nachten per week zijn voldoende als onderhoudskuur. De aanpassing van het bloed is dan een feit. Het gunstige fysiologische effect houdt zes tot zeven weken aan. Tenminste, bij een aantal atleten.

Niet alle atleten reageren hetzelfde

Dr. Yvan Vanmol, heeft een aantal kritische opmerkingen. Hij wijst er op dat, net als bij echte stages in het hooggebergte, niet alle atleten op eenzelfde manier reageren. Hij heeft het over responders en nonresponders. Bij de eersten is na verloop van tijd wel een verhoging van het hemoglobinegehalte merkbaar, bij anderen blijft dat achterwege. Na een stage van veertien dagen in de Siërra Nevada, kon hij zien hoe bij de helft van de vijfentwintig deelnemende Mapei-renners de hoogtekuur aansloeg, bij de andere helft niet.

Vanmol benadrukt dat deze praktijkervaring uiteraard nog geen wetenschappelijk bewijs levert, maar toch aantoont dat er individuele verschillen zijn. Alvorens gespecialiseerde apparatuur aan te kopen, acht hij het dan ook verstandig eerst in het echte hooggebergte te checken of dat een gunstige invloed uitoefent. Is dat het geval, dan beveelt hij een combinatie van de apparatuur met een echt verblijf in de bergen aan. Eerst een week apparatuur, dan een tiental dagen de bergen in en vervolgens nog eens een week apparatuur.

Hij wijst er ook op dat bij de tests die bij Mapei werden gedaan, niet de totale druk werd verlaagd, maar dat een gedeelte van de zuurstof door stikstof werd vervangen. Met andere woorden dat de partiële zuurstofdruk werd verlaagd.

De effecten die een verblijf op grote hoogte kan hebben, zijn uitvoerig gedocumenteerd. Het lichaam past zich bijna onmiddellijk aan de nieuwe omstandigheden aan. Een vermindering in de partiële zuurstofdruk biedt talrijke voordelen. In de eerste plaats vergroot het totale bloedvolume, en hierdoor ook het hartdebiet. Het hematocrietgehalte stijgt, er zijn meer rode bloedcellen. Na enkele weken kuren blijft het hematocrietgehalte stabiel. Belangrijk is de verbetering van de V02 max: dit is de hoeveelheid zuurstof die het lichaam maximaal kan opnemen.

Ook het aantal haarvaten neemt toe. Dat zorgt ervoor dat de spieren meer zuurstof krijgen. Daarnaast is er een toename van de mitochondriën. Deze celorganellen zijn erg belangrijk voor de celstofwisseling, in de mitochondriën vinden de verbrandingsprocessen plaats waarbij energierijke verbindingen worden gevormd. Voor duursporters zijn ze essentieel, de op grote hoogte levende Keniaanse en Ethiopische atleten hebben al vaak aangetoond hoe nuttig ze zijn.

En tot slot neemt ook de capaciteit van de longen om gassen uit te wisselen toe.

Verdere info

Wil je meer weten hieromtrent, ga dan naar de site van CAT. Daar vind je verschillende soorten cabines terug, samen met het werkingsproces en de doeleinden waarvoor ze gebruikt worden.
© 2013 - 2020 Raphaella, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Haal het maximale uit je training met een hartslagmeterHaal het maximale uit je training met een hartslagmeterIedere keer dat je hart een pompbeweging maakt, wordt dit de hartslag genoemd. Gemiddeld heeft een volwassen persoon een…
Hoe krijg ik een goede conditie?Hoe krijg ik een goede conditie?Er wordt vaak gezegd dat een goede conditie essentieel is om gezond te kunnen leven. Veel bewegen verkleint immers de ka…
Aërobe training en hartslagAërobe training en hartslagSpieren hebben energie nodig om te werken. De energie kan op twee manieren worden verkregen: aeroob (= met zuurstof) of…
Tabata interval trainingTabata interval training is een manier van het trainen van je lichaam, ontworpen en uitgewerkt door de Japanse onderzoek…

Wat is sportmarketing?Wat is sportmarketing?Sportmarketing is een apart deel van de marketing dat betrekking heeft op de sport. Er zijn drie belangrijke vormen van…
Een zeeslag met droge voetenEen zeeslag met droge voetenBij een echte zeeslag vechten oorlogsschepen op zee een gevecht uit. Er wordt met scherp geschut op elkaar geschoten, ne…
Bronnen en referenties
  • http://altitudetraining.com/
  • EOS Magazine

Reageer op het artikel "Hoog slapen, spectaculaire conditie"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Raphaella
Gepubliceerd: Januari 2013
Rubriek: Sport
Subrubriek: Diversen
Bronnen en referenties: 2
Schrijf mee!