Ultra stabiel naar de handstand!

Turnen/gymnastiek - De opzwaai tot handstand staan is één van de 10 profielelementen binnen het turnen. De opzwaai tot handstand staan wordt bij zowel turnen dames als bij turnen heren op alle toestellen gebruikt. Op het ene toestel zie je de opzwaai tot handstand duidelijker dan bij het andere toestel. Zo kan er een letterlijke opzwaai tot handstand laten zien worden door de turner of turnster op vloer en zien we het respectievelijk het handstandmoment terug op sprong waarbij de turner een overslag salto turnt of de turnster een half-in half-uit laat zien, hier is de duidelijke opzwaai en het handstand staan weggelaten. Doordat dit element “overstijgend” is (we het overal terug zien), en omdat deze beweging aan het begin staat van veel meer bewegingen (zoals in de voorbeelden hiervoor genoemd) is dit een profielelement.

Verloopbeschrijving

Beginhouding

De gymnast staat rechtop met de armen langs de oren, hierbij is het lichaam volledig gespannen; dit noemen we de voorspanning. Het lichaam is in één lange verticale lijn.

Werkhouding

De gymnast zet een stap voorwaarts, hierdoor verplaatst het lichaamszwaartepunt vóór het lichaam waardoor het lichaam naar voren “valt”; deze “val” is een gecontroleerde val. De gymnast schopt het zwaaibeen op waardoor het lichaam rotatie krijgt, dit is het piekmoment van de handstand omdat hier de meeste kracht vereist wordt; het opschoppen van het zwaaibeen is namelijk een beweging die tegen de zwaartekracht ingaat. Verder blijft de gymnast in de lange verticale lijn die nu naar horizontaal verplaatst, deze lange lijn wordt dus niet verbroken! De handen van de gymnast komen op de grond, de schouders zijn nog steeds maximaal en actief uitgeduwd en het tweede been (standbeen) sluit aan in de verticale lijn: de handstand. De handstand is het omgekeerde van de beginhouding, dus ook hierbij geldt dat de gymnast volledig gespannen is en het lichaam in één lange lijn is, het lichaamszwaartepunt zit hier in het lichaam zodat de gymnast maximale evenwicht heeft.

Eindhouding

Nadat het handstandmoment duidelijk is aangegeven (bv. door 2 seconden te staan in deze houding) komt de gymnast terug in de beginpositie. Dit bereikt de gymnast door de voorgaande stappen tegengesteld uit te voeren (standbeen komt neerwaarts en wordt neergezet, de gymnast duwt nog steeds maximaal uit in de schouders, de gymnast komt (via zweefstand; dit is een goed referentiepunt) op en sluit de benen aan, het lichaamszwaartepunt keert terug in het lichaam, het lichaam is in één lange en gespannen verticale positie).

Fysieke voorwaarden

Voorspanning

Wat betreft de voorspanning dient de gymnast aan het begin van het element het hele lichaam hard te kunnen maken; volledig te kunnen spannen. Dit spannen zorg voor een stukje controle over het lichaam gedurende de beweging én maakt het mogelijk dat de gymnast in één lange lijn kan gaan naar – en staan in, de handstand. Zonder deze volledige voorspanning van het lichaam zal de gymnast geen technisch juiste handstand kunnen bereiken omdat wanneer de spieren (met name in de core en schouders) niet volledig uitgeduwd en gespannen zijn de gymnast inzakt. Ook kan te weinig voorspanning zorgen voor verplaatsing van het LZP waardoor de gymnast terugvalt, doorvalt of inzakt.

Belangrijkste spieren (van boven naar beneden) bij de voorspanning van de opzwaai tot handstand staan zijn

  • M. Triceps brachii (armstrekspieren)
  • M. Trapezius (monnikskapspier)
  • M. Deltoideus (schouderspier)
  • M. Obliquus abdominus (schuine buikspieren)
  • M. Rectus abdominus (rechte buikspieren)
  • M. Abdominus internus (diepliggende buikspieren)
  • M. Ilio psoas (heup- lendenenspier)
  • M. Rectus femoris (bovenbeen strekspier)
  • M. Soleus (teenstrekspier)

Vormspanning:

De vormspanning in de opzwaai tot handstand staan houdt in dat het lichaam volledig gestrekt is; in één lange lijn. De spieren die bij de voorspanning genoemd zijn zijn hierbij ook de belangrijkste spieren.

Welke CLUSK(E) zijn er nodig om dit element te turnen?

  • Coördinatief moet de gymnast ervaren hoe het is om naar de handstand te gaan door middel van het LZP vóór het lichaam te plaatsen zodat het lichaam een stukje “valt”, ook is het belangrijk om tijdens dit vallen het zwaaibeen op te zwaaien zodat de lijn tussen de vingers en de hak niet verbroken wordt (te zien in de illustratie). Het voordeel van dit element is dat het in respectievelijk één vlak (sagittaal) en één as (transversaal) wordt uitgevoerd, minder assen betekent doorgaans coördinatief makkelijker.
  • Lenigheid speelt met name een rol bij het kunnen openen van de schouders, de M. Pectoralis; borstspieren spelen hier een grote rol in; zij moeten de range of motion (R.O.M.) tot het volledig openen van de schouders toelaten. Dit een een vorm van actief statische lenigheid. Ten tweede wordt er een bijna-spagaat verwacht wanneer de handen dalen en het zwaaibeen opgeschopt wordt, de spieren in het heupgebied (Os Coxae) en de Hamstrings spelen in deze een grote rol; dit opzwaaien is actief dynamisch.
  • Uithoudingsvermogen speelt niet noemenswaardig mee bij dit element.
  • Snelheid houdt in dat de gymnast de beweging met voldoende snelheid inzet om niet terug te vallen of door te klappen (dit is een onderdeel van coördinatie).
  • Kracht speelt hier een erg belangrijke rol zoals is te lezen onder het subkopje voorspanning hierboven. De kracht die gebruikt wordt bij dit element is voor een deel statisch (geen beweging in de spieren; het handstandmoment) en voor een deel dynamisch (in beweging; het gaan naar – en terug komen van de handstand).
  • Evenwicht (als onderdeel van coördinatie), is essentieel! In het handstandmoment dient de gymnast de houding 2 seconden vast te houden wil het element door de jury erkend worden. Evenwicht in dit moment getuigt van een goede beheersing van het element.

Methodiek

  • Handstand op de vloer op je rug liggend, alles is aangespannen en het lichaam is afgevlakt
  • De beginhouding en het gaan naar de handstand (de wip-wap) en terugkomen tot uitgangspositie
  • Handstand oplopen tegen de muur met de buik naar de muur toe
  • Handstand tegen de muur met de rug naar de muur toe
  • Handstand staan met hulp
  • Handstand staan los, zonder lopen
  • Handstand hip-tip

Nevenopdrachten

  • Voorlegstuin staan / stappen / huppen
  • Kruiwagen-lopen

Turnaxioma's

De interne amplitude is bij de opzwaai tot handstand staan vooral van toepassing op het heupgewricht en de schouders. Het lichaam dient de hele beweging in een lange lijn te zijn die niet onderbroken wordt (vanaf het opzwaaibeen tot aan de handen gezien). Het heupgewricht (en de benen) dienen dus een degelijke bewegingsuitslag te hebben evenals de schouders die maximaal geopend dienen te zijn alsmede maximaal uitgeduwd.

De externe amplitude bedraagt hier de afstand van de beginhouding tot aan de werkhouding tot aan de eindhouding. De stap voorwaarts is hier grotendeels bepalend. Het is de bedoeling dat dit element ruim geturnd wordt.

Segmentatie

De opzwaai tot handstand staan wordt grotendeels in één lijn uitgevoerd, het standbeen is een uitzondering hierop. Wanneer de gymnast de stap zet kent de segmentatie van dit element 3 lijnen (de lange lijn zoals bij de interne amplitude is beschreven, de lijn van de heup tot de knie en de lijn van de knie tot aan de voet).

Open/gesloten uitvoering

De opzwaai tot handstand staan is een open uitvoering, omdat bij dit element de heupen én de schouders geopend en maximaal gestrekt zijn.

Piekmoment

Het piekmoment van de opzwaai tot handstand staan is wanneer de gymnast afzet van het standbeen omdat het zwaaibeen al onderweg is (tegen de zwaartekracht in) en het standbeen nu ongeveer dezelfde beweging en afstand aflegt, hier komt dus de meeste kracht vrij.

Lees verder

© 2013 - 2020 Jobmeijndert, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Ritmische gymnastiek wat is dat?Ritmische gymnastiek wat is dat?Iedereen heeft weleens de Olympische Spelen zitten kijken en heeft daarbij vast weleens de ritmische gymnastiek voorbij…
Ultra stabiel naar de kip!Turnen/gymnastiek - De kip is één van de 10 profielelementen binnen het turnen. Doordat dit element “overstijgend” is en…
Nederlands turnteam voor Olympische Spelen in Rio de JaneiroNederlands turnteam voor Olympische Spelen in Rio de JaneiroOp 10 juli 2016 werd het Nederlands turnteam voor zowel de heren als de dames bekendgemaakt dat afgevaardigd wordt naar…
Ultra stabiel naar de salto achterover!Turnen/gymnastiek - De streksalto achterover is één van de 10 profielelementen binnen het turnen. Dit komt doordat dit e…

TrainingsprincipesTrainingsprincipes - onmisbaar wanneer je wilt excelleren in je sport. Dit artikel is daarom gewijd aan de fundamenten v…
Triathlon, wat is het?Een triathlon, of triatlon is een combinatie van drie duursporten. Zwemmen, fietsen en hardlopen. De hele triathlon best…
Bronnen en referenties
  • Uit: FLICKFLAPP - The Gymnast's Guide - www.flickflapp.com
  • Illustratie bewegingsverloop: © Turnen in Beeld,Tjalling vd Berg (ISBN: 978 90 6076 554 8), tekening Jochem Mol
  • Illustraties onder bewegingsverloop en het FIG-symbool: © FIG
  • Elementspecificaties: FIG / FIG-code vertaling NL aanpassing maart 2011 (KNGU)
  • Illustraties methodiek: © Jochem Mol, uit methodiekkaarten profielelementen Gerben Wiersma (1999)
  • Illustraties nevenopdrachten: © Turnen in Beeld,Tjalling vd Berg (ISBN: 978 90 6076 554 8), tekening Jochem Mol
  • Aanleveren van veel nuttige informatie: Gerben Wiersma
  • Deze analyse is gemaakt door: Job Meijndert, voor FLICKFLAPP en Info.Nu – Copyright © 2013 – Alle rechten voorbehouden, onder voorbehoud van (taal)fouten en ev. wijzigingen!

Reageer op het artikel "Ultra stabiel naar de handstand!"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Jobmeijndert
Gepubliceerd: 22-07-2013
Rubriek: Sport
Subrubriek: Overige sport
Bronnen en referenties: 8
Schrijf mee!