100 jaar Elfstedentocht

Dit jaar is het 100 jaar geleden dat de eerste Elfstedentocht is gereden. In deze 100 jaar is de tocht der tochten slechts 15 maal gereden. Dit jaar is de kans weer aanwezig dat er een Elfstedentocht gereden gaat worden en een plaatsje in de geschiedenisboeken is er al voor vrij gehouden. Hoe en wanneer de elfstedentocht is ontstaan kun je hier lezen.

Ontstaan van de Elfstedentocht

De eerste echte Elfstedentocht is gereden op 2 januari 1909. De jaren daarvoor was het al een traditie om de elf steden van Friesland in één dag tijd op de schaats te bezoeken. In de winter van 1895 zette schaatser Pim Mulier de eerste toon. Hij liet zijn rit op de schaats als recordrit registreren. Daarna probeerde hij lang deze tocht van 200 kilometer als officiële tocht te organiseren. Hij schreef de ijsbonden van Nederland aan, maar helaas kreeg hij van de provinciale ijsbonden van Zuid-Holland, Noord-Holland en het plassengebied van Utrecht geen positieve reacties. De reden van deze afwijzingen was dat er geen aansluitende route van 200 kilometer kon worden uitgezet. Ook de provincie Groningen zag niets in dit idee. Maar uiteindelijk in eind 1908 kreeg Mulier de steun die hij zocht, de Friesche Ijsbond. Ondanks de dooi, werd op 2 januari 1909 de eerste officiële Elfstedentocht gehouden. Direct na de gereden wedstrijd brak er een grote discussie uit over de organisatie van de wedstrijd. De Friesche Ijsbond was op papier geen wedstrijdorganisatie, maar een organisatie die zich uitsluitend bezig hield met het ijstoerisme en zich bezig houd met veilige ijsverkeerswegen. Snel daarna werd de vereniging De Friesche Elfsteden opgericht, die voortaan de organisatie van wedstrijden en toertochten voor zijn rekening gaat nemen.

Hoe verloopt de Elfstedenroute

De Elfstedentocht gaat via de de volgende plaatsen. De start is in Leeuwarden. Via de Zwette komen rijders in Sneek uit. Van Sneek gaat de tocht over de Geeuw naar Ijlst en vervolgens over de Wijde en Nauwe Wijmerts en het Slotermeer naar Sloten. Na Sloten weer terug over het Slotermeer naar Balk waar de Luts begint. Dan via de Spokershoekvaart, Rijstervaart en de Warnser Vaart naar Stavoren. Vervolgens via de Molkwerumer vaart en de Indijk of Kruissloot naar Hindeloopen. Daar vandaan over de Oude Oostervaart naar Workum. Dan over de Workumertrekvaart naar Bolsward. We zitten nu op de helft van de tocht. We gaan verder over de Witmarsumervaart en de Harlingervaart naar Harlingen Vanuit Harlingen over de Sexbierumervaart naar Franeker Vanaf hier begint de "Hel van het Noorden" met eerst De Ried dan achtereenvolgens Berlikumerwiid, Moddergat, Blikvaart, Zuidhoekstervaart, Finkumervaart, door Bartlehiem over de Dokkumer Ee naar Dokkum. Tot slot gaan we vanuit Dokkum weer terug over Dokkumer Ee en Bartlehiem over de Oudkerkstervaart, Murk, Ouddeel om te finishen op de Bonke in Leeuwarden.

In welke jaren is de Elfstedentocht gereden

In zijn 100 jarig bestaan, is de Elfstedentocht slechts 15 maal gereden. Dit komt onder andere door de klimaatsveranderingen. De winters worden in de loop der jaren steeds zachter en natter. Met als gevolg dat de Friesche meren niet genoeg dichtvriezen om een Elfstedentocht te kunnen rijden. De minimum eis om een Elfstedentocht te kunnen rijden is dat het ijs over het gehele parcours 15cm dik is. Op de volgende data's zijn de Elfstedentochten gereden.

• 2 januari 1909
• 7 februari 1912
• 27 januari 1917
• 12 februari 1929
• 28 februari 1929
• 16 december 1933
• 30 januari 1940
• 6 februari 1941
• 22 januari 1942
• 8 februari 1947
• 3 februari 1954
• 14 februari 1956
• 18 januari 1963
• 21 februari 1985
• 26 februari 1986
• 4 januari 1997

Op 18 januari 1963 werd met een temperatuur van -12 graden begonnen aan de 12e Elfstedentocht. Het zou de meest legendarische ooit worden. Van de 9862 rijders bereikte uiteindelijk slechts 127 de eindstreep.

In 1986 deed Zijne Koninklijke Hoogheid Prins Willem Alexander mee aan de Elfstedentocht. Hij reed deze tocht onder het pseudoniem W.A. van Buren. Pas halverwege de tocht werd er bekend dat hij meedeed. Prins Willem Alexander heeft de tocht volledig uitgereden.

Wie zijn de winnaars van de Elfstedentochten

In 1933 en 1940 waren er gedeelde overwinningen. Dit soort overwinningen werden na die tijd door de organisatie verboden. In 1956 werd deze regel overschreden. Jan van der Hoorn, Aad de Koning, Jeen Nauta, Maus Wijnhout en Anton Verhoeven kwamen met z'n vijven tegelijk over de finish. Ze werden allemaal gediskwalificeerd en er werd dat jaar geen winnaar uitgeroepen. Dit zijn de winnaars van de gereden tochten.

Datum	Tijd(uren en minuten)	Winnaar
2 januari 1909	13:50	Minne Hoekstra
7 februari 1912	11:40	Coen de Koning
27 januari 1917	9:53	Coen de Koning
12 februari 1929	11:09	Karst Leemburg
16 december 1933	9:53	Abe de Vies/Sipke Castelein
30 januari 1940	11:30	Piet Keijzer/Auke Adema/Cor Jongert/Dirk van der Duim/Sjouke Westra
6 februari 1941	9:19	Auke Adema
22 januari 1942	8:44	Sietze de Groot
8 februari 1947	10:51	Jan van der Hoorn
3 februari 1954	7:37	Jeen van den Berg
14 februari 1956		Geen winnaar aangewezen
18 januari 1963	10:59	Reinier Paping
21 februari 1985	6:47	Evert van Benthem
26 februari 1986	6:55	Evert van Benthem
4 januari 1997	6:49	Henk Angenent

In 1985 deden de dames voor het eerst mee met de Elfstedentocht. Lenie van der Hoorn was dat jaar de snelste dame. In 1986 was dit Tineke Dijkshoorn en in 1997 ging Klasina Seinstra met de eer er van door. Waarom alleen de eer? Omdat er toen nog geen aparte dames wedstrijd was. In de eerstvolgende Elfstedentocht zal er een aparte wedstrijd zijn voor vrouwen.

Iedereen die mee heeft gedaan met de Elfstedentocht en de finish heeft gehaald krijgt als aandenken een medaille: Het Elfstedenkruisje © 2009 Lautof, gepubliceerd in Geschiedenis (Sport) op 07-01-2009. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Lautof is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• De Friese Elfstedentocht: De Friese Elfstedentocht is een ongeveer 200 km lange schaatswedstrijd die over natuurijs langs 11 Friese steden gaat. Direct na de wedstrijd gaat een toertocht van start, die dezel…
• Elfstedentocht 2009: "It giet oan!" Of toch niet?: Elk jaar, zodra het gaat vriezen, gaat het hart van de echte schaatsliefhebber weer sneller kloppen. Zou hij komen? Wat? De Elfstedentocht natuurlijk. Vol s…
• Schaatsen op natuurijs: Zodra het 's nacht gaat vriezen willen Nederlanders graag gaan schaatsen. In de middeleeuwen werd waarschijnlijk al geschaatst. Het schaatsen kwam sterk in opkomst aan het begin van d…
• Friesland en de elfstedentocht op de fiets: Nog even en dan is het weer zover; dan is het weer tijd voor de Elfstedentocht. Die “andere” Elfstedentocht wel te verstaan, namelijk die voor de fietsers. Hoewel…
• World cup schaatsen: Berlijn: 7-8-9 november 2009: Tussen 7 en 9 november 2009 begint de strijd om de wereldbeker weer! Ze zullen beginnen in Berlijn, waar alle afstanden verreden zullen worden. In dit artik…

Bronnen en/of referenties

• Wikipedia
• www.elfstedensite.nl