Wat is overtraining?

Tien tot twintig procent van alle atleten heeft last van overtraining. Overtraining is meer dan het even niet in staat zijn om te trainen, of een kleine dip in wedstrijdvorm. Een atleet lijdt aan overtraining wanneer hij/zij niet in staat is om trainingen vol te houden, te herstellen van trainingen en het prestatievermogen achteruit gaat. Overtraining voorkomen is belangrijk voor topatleten waarbij 1% vermindering van het prestatievermogen het verschil is tussen goud, of zilver, of wel of niet kwalificeren. Ook is overtraining sterk geassocieerd met infecties, meer spierpijn, malaise en geen zin in trainen hebben. Ook komen blessures meer voor bij atleten die aan overtraining lijden.

Twee vormen van overtraining

Er bestaan twee vormen van overtraining: de sympatische overtraining en de parasympatische overtraining.

Sympatische overtraining
Deze vorm komt minder frequent voor. Bij deze vorm van overtraining is de schildklier hyperactief. Deze vorm is herkenbaar aan:

• Een verhoogde hartslag in rust
• Prikkelbaarheid
• Rusteloosheid
• Afgenomen prestatievermogen

Deze vorm kent een sterke relatie tussen emotionele en psychische stress, samen met de interactie tussen training en competitie. Deze vorm is makkelijk te herkennen en bij te stellen.

Parasympatische overtraining
Parasympatische overtraining komt meer voor dan de sympatische overtraining. Bij deze vorm is het lichaam eigenlijk constant ingesteld op rust (vagale activiteit). Op de korte termijn (10 dagen) wordt deze vorm ook wel overreaching genoemd. Qua symptomatologie lijkt parasympatische overtraining op het parasympatische overtrainingssyndroom. Te veel en te zware trainingen met te weinig rust leidt tot parasympatische overtraining. In het begin van deze overtrainingsvorm kost het veel moeite om dezelfde prestatie te leveren. Korte rustperioden van een aantal dagen tot weken leidt tot volledig herstel. Deze vorm is veel lastiger te herkennen, omdat het op het eerste gezicht lijkt dat de atleet beter in vorm is; lagere rusthartslag en de hartslag stijgt niet snel tijdens inspanning. Het gevoel van de atleet is dus zeer belangrijk.

Parasympatisch overtrainingssyndroom

Het parasympatisch overtrainingssyndroom betekent dat de atleet chronisch vermoeid is, zowel tijdens rust als tijdens inspanning. Ook is het prestatievermogen afgenomen, is het slaap-waakritme veranderd, zijn er constant kleine verkoudheden en infecties, is de atleet bang, depressief, boos. Ook is de immuunfunctie aantoonbaar afgenomen en is het libido van de atleet afgenomen. Wanneer de atleet aan dit syndroom lijdt moet hij gedurende lange tijd rust nemen. Een aantal factoren kunnen leiden tot het parasympatisch overtrainingssyndroom:

• Chronische neuromusculaire, neuro-endocriene, psychologische, immunologische en metabole overload.
• Een sluimerende blessure
• Slechte voeding met weinig koolhydraten
• Klimatologische factoren (hitte, vochtigheid, hoogte)
• Monotone trainingen en veel competitie

Een goede periodisering kan overtraining voorkomen. Ook een goede voeding voor, tijdens en na training kan overtraining voorkomen.

Lees verder

• Gezondheid: sporten is gezond!
• Wat is stofwisseling en hoe kan ik die berekenen?
• Werkt HMB voor krachtsporters en bodybuilders?