Ultra stabiel naar de salto achterover!

Turnen/gymnastiek - De streksalto achterover is één van de 10 profielelementen binnen het turnen. Dit komt doordat dit element “overstijgend” is en omdat deze beweging aan het begin staat van veel meer bewegingen. De streksalto achterover wordt bij zowel turnen dames als bij turnen heren op alle toestellen in het geheel of in delen gebruikt.

Basis-/grondvormen van bewegen

De streksalto achterover is afkomstig uit het:
  • staan (begin- en eindhouding);
  • draaien (de werkhouding).

De beweging kenmerkt zich vanuit de staande positie door de 360 graden breedte-as draai tot het landen op beide voeten. In deze analyse beschrijf ik de gestrekte lichaamshouding.

Verloopbeschrijving

Beginhouding

Bij de beginhouding, zet de gymnast af met twee voeten in één breedte lijn. Het lichaam is na de afzet gestrekt en volledig gespannen. De armen van de gymnast ondersteunen de beweging, de armen worden aangevoerd vanaf de middel, via voor, tot iets voor de oren. Het hoofd blijft hierbij neutraal. Het is belangrijk dat de gymnast over de heupen turnt, hierdoor blijft de lange lijn behouden. Wanneer de gymnast over de voeten zou turnen zou de streksalto veranderen in een hoeksalto.

Werkhouding

Gedurende de rotatie achterover gaan de heupen dus naar de armen toe; niet andersom, en dit blijft zo tot vlak voor de landing. In het dalende gedeelte van de streksalto achterover is het belangrijk dat de gymnast druk blijft houden op de heupen, wanneer er geen spanning en druk naar beneden inzit zal de gymnast vroegtijdig moeten afhoeken om met de voeten op de grond te komen (over de voeten turnen) en dat is niet de bedoeling.

Eindhouding

Vlak voor de landing gaan de armen van de gymnast tot schouderhoogte voor/zij, de schouders zijn laag en het hoofd is neutraal/op. Door de “drukarmen” houdt de gymnast evenwicht tijdens de landing. De landing wordt opgevangen in de heupen, knieën en enkels maar dient beheerst te gaan en in en zo’n verticaal vlak als mogelijk (rechtop).

Belangrijk bij de landingsfase is dat de gymnast kijkt waar hij/zij zal landen, zo kan de gymnast de landing goed voorbereiden. Dit is bij acrobatisch achterover goed mogelijk omdat je de ondergrond relatief snel kan zien. Bij acrobatisch voorover zie je de ondergrond relatief laat.

Door welke vlakken en assen gaat de beweging

  • sagittale vlak;
  • transversale as.

Waar zit het LZP gedurende de beweging

Bij de afzet zit het LZP iets voor het lichaam, door de rem-hefwerking komt het LZP tijdens de werkhouding pas weer in het lichaam omdat het lichaam hier volledig gestrekt is. Bij de landing zit het LZP ook weer iets voor het lichaam zodat de gymnast goed het evenwicht en stabiliteit kan bewaren.

Fysieke voorwaarden

Voorspanning

Wat betreft de voorspanning dient de gymnast aan het begin van het element het hele lichaam hard te kunnen maken; volledig te kunnen spannen. Dit spannen zorg voor controle over het lichaam gedurende de beweging én maakt het mogelijk dat de gymnast de streksalto in één lange lijn kan uitvoeren. Zonder deze volledige voorspanning van het lichaam zal de gymnast geen technisch juiste streksalto kunnen bereiken omdat (zonder genoeg spanning, al) snel gecompenseerd wordt. Met name het afhoeken, dit is te voorkomen door de gymnast te leren om druk te houden op de heupen.

Belangrijkste spieren (van boven naar beneden) bij de voorspanning streksalto achterover zijn:

  • M. Triceps brachii (armstrekspieren)
  • M. Trapezius (monnikskapspier)
  • M. Deltoideus (schouderspier)
  • M. Obliquus abdominus (schuine buikspieren)
  • M. Rectus abdominus (rechte buikspieren)
  • M. Abdominus internus (diepliggende buikspieren)
  • M. Ilio psoas (heup- lendenenspier)
  • M. Rectus femoris (bovenbeen strekspier)
  • M. Soleus (teenstrekspier)

Vormspanning

De vormspanning in de streksalto achterover houdt in dat het lichaam volledig gestrekt is; in één lange lijn. De spieren die bij de voorspanning genoemd zijn, zijn hierbij ook de belangrijkste spieren.

Welke CLUSK(E) zijn er nodig om dit element te turnen

  • Kracht speelt hier een erg belangrijke rol zoals is te lezen onder het subkopje voorspanning hierboven. Met name in de afzet-/ stijgfase.
  • Snelheid houdt in dat de gymnast de beweging met voldoende snelheid inzet (stijgfase), met voldoende snelheid voorover roteert om de lichaamsbreedte-as (rotatiefase) en met voldoende snelheid uitstrekt (landingsfase). De inzet van een streksalto is 3,5 maal sneller dan een hurksalto en 3 maal sneller dan een hoeksalto.
  • Uithoudingsvermogen speelt niet noemenswaardig mee bij dit element.
  • Lenigheid speelt een kleine rol, de heupen strekken bij de afzet is een voorwaarde (met name de heup- lendenenspier, de M. Ilio psoas, moet dit toelaten).
  • Coördinatief moet de gymnast het roteren beheersen, en dan met name gericht op; het weten waar de gymnast is in de lucht en in de beweging. Het voordeel van dit element is dat het in respectievelijk één vlak (sagittaal) en één as (transversaal) wordt uitgevoerd, minder assen betekend doorgaand coördinatief makkelijker.
  • Evenwicht speelt een belangrijke rol bij het landen van de salto. Bij de salto achterover zie je relatief vroeg de ondergrond (stukje inschatting wat valt onder coördinatie). Het is bij de landing de bedoeling om in één keer stil te staan met het lichaam relatief zo ver mogelijk in het verticaal (rechtop), zonder wiebels en andere verstoringen.

Mentale voorwaarden

Met name bewegingservaring met het achterover / rugwaarts roteren.

Zijn er specifieke angsten die overwonnen dienen te worden door de gymnast?

Bij de salto achterover hebben sommige gymnasten angst voor het achterover en/of over de kop gaan. Het is de bedoeling dat de gymnast vertrouwen krijgt in het eigen handelen; het uitvoeren van het element en de beweging met het bewegingsgevoel. Effectief binnen de communicatie is vragenderwijs coachen. Bijvoorbeeld: "Hoe komt het dat je het eng vindt?" (De "waarom"-vorm wordt vaak opgevat als bedreigend of controlerend, hierbij slaan mensen vaak dicht. Laat dit woord dus achterwege als je informatie van de gymnast wilt).

Methodiek

  • Streksprongen achterwaarts
  • Stutrol achterover met rechte armen vanaf schuine vlak
  • Streksprong tot plat op de rug
  • Kaars met doorrol
  • Hurksalto achterover vanaf minitrampoline (met hulp)
  • Streksalto achterover

Nevenopdrachten

  • Hoogspringen
  • Ligsteun (recht)
  • Serie koprollen achterover

Turnaxioma's

Interne amplitudeDe interne amplitude is bij de streksalto achterover vooral van toepassing op het heupgewricht. Het overgrote deel van de beweging wordt in één segment uitgevoerd, uitzondering is het eerste deel van de afzet waarbij de knieën gebogen zijn. De schouders dienen volledig geopend te worden bij de afzet, de heupen dienen overstrekt te worden. Ook de landing is een uitzondering, de landing wordt namelijk opgevangen in het heup-, knie- en enkelgewricht.
Externe amplitudeDe externe amplitude bedraagt hier met name de hoogte, hoe hoger hoe beter. Tevens bedraagt de externe amplitude ook de afstand, als richtlijn; één á anderhalf maal de lichaamslengte van de gymnast.
SegmentatieDe afzet bestaat uit 1 segment, met uitzondering van de armzwaai (2 segmenten). De werkhouding bedraagt 1 segment. De eindhouding bedraagt ook uiteindelijk 1 segment (uitstrekken), met uitzondering op het opvangen van de landing.
Open/gesloten uitvoeringDe streksalto achterover is een open uitvoering, omdat bij dit element de heupen én de schouders geopend en maximaal gestrekt zijn.
PiekmomentHet piekmoment van de streksalto achterover is wanneer de gymnast de streksalto inzet, hierbij moet de gymnast tegen de zwaartekracht in en komt de meeste kracht vrij.

Tips bij het aanleren / verbeteren van dit element

  • Turn de baan van de streksalto over de heupen in plaats van -wat vaak gebeurt- over de voeten.
  • Zorg voor voldoende rotatiesnelheid, dit is vaak een struikelpunt voor veel gymnasten.
  • Maak de gymnast bewust van het “kijken” zo heeft de gymnast meer controle over bv. de landing.

Lees verder

© 2013 - 2020 Jobmeijndert, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Trampolines niet zonder gevaarTrampolines niet zonder gevaarTrampolines zijn in de mode. Geen wonder, want aan trampolines beleven kinderen veel plezier. Nauwelijks zijn de tempera…
Ultra stabiel naar de salto voorover!Turnen/gymnastiek - De hurksalto voorover is één van de 10 profielelementen binnen het turnen, omdat dit element “overst…
Trampoline ingraven, de inground trampolineEen inground trampoline is mooi weggewerkt in de tuin. Doordat het grootste deel is ingegraven valt de trampoline veel m…
Afvallen met trampoline springenEen trampoline, veel gezinnen hebben er eentje in de tuin voor de kinderen. Het kan voor jezelf echter ook een leuke man…

Golfen: is golfen een sport in Nederland?Golfen: is golfen een sport in Nederland?De afgelopen jaren heeft de golfsport een enorme groei doorgemaakt. Niet alleen een groei in het aantal golfers, maar oo…
Tokio de gastheer van de Olympische Zomerspelen 1964 en 2020nieuws uitgelichtTokio de gastheer van de Olympische Zomerspelen 1964 en 2020Iedere vier jaar wordt er door een gastland Olympische Spelen georganiseerd. De Japanse hoofdstad Tokio mag de Olympisch…
Bronnen en referenties
  • Uit: FLICKFLAPP - The Gymnast's Guide - www.flickflapp.com
  • Illustratie bewegingsverloop: © Turnen in Beeld,Tjalling vd Berg (ISBN: 978 90 6076 554 8), tekening Jochem Mol
  • Illustraties onder bewegingsverloop en het FIG-symbool: © FIG
  • Elementspecificaties: FIG / FIG-code vertaling NL aanpassing maart 2011 (KNGU)
  • Illustraties methodiek: © Jochem Mol, uit methodiekkaarten profielelementen Gerben Wiersma (1999)
  • Illustraties nevenopdrachten: © Turnen in Beeld,Tjalling vd Berg (ISBN: 978 90 6076 554 8), tekening Jochem Mol
  • Aanleveren van veel nuttige informatie: Gerben Wiersma
  • Deze analyse is gemaakt door: Job Meijndert, voor FLICKFLAPP en Info.Nu – Copyright © 2013 – Alle rechten voorbehouden, onder voorbehoud van (taal)fouten en ev. wijzigingen!

Reageer op het artikel "Ultra stabiel naar de salto achterover!"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Jobmeijndert
Laatste update: 15-09-2013
Rubriek: Sport
Subrubriek: Overige sport
Bronnen en referenties: 8
Schrijf mee!